✅ «هیچ‌کس‌ها» و تبلیغات مذهبی. ✍🏻 محسن حسام

✅ «هیچ‌کس‌ها» و تبلیغات مذهبی
✍🏻 محسن حسام #مظاهری

پیش‌تر در یادداشت «هیچ‌کس‌ها و منجیان» نوشتم که فقر پیشینه‌ی آشنا و خلأ شناخت مردم از هیچ‌کس‌ها، آن‌ها را به وام‌گیری از اسطوره‌ها و قدیسان سوق می‌دهد؛ اسطوره‌هایی که بتوانند ناشناختگی هیچ‌کس را جبران کنند و درعین‌حال همنشینی‌شان با هیچ‌کس، تردید را از دل توده‌ی جویای منجی بزداید.
در کنار اسطوره‌ها، استفاده از مفاهیم و ارزش‌های فراگیر مذهبی در جامعه‌ای با مختصات ایران امروز، شگرد دیگری است برای غربت‌زدایی هیچ‌کس‌ها از خود. همچنان‌که در تبلیغات انتخاباتی سال 76 بر «سیادت» سیدمحمد خاتمی تأکید می‌شد و در سال 84 (و پس از آن) احمدی‌نژاد خود را حامل و نماینده و مروج گفتمان مهدویت و انتظار معرفی می‌کرد، در انتخابات امسال هم شاهدیم کمپین تبلیغاتی سیدابراهیم رییسی اصرار بر استفاده از نمادهای مذهبی و آشنا برای معرفی او دارد. «سیادت»، «فرزند حضرت زهرا بودن» و مهم‌تر از همه «خادم‌ الرضا»یی مضامینی است که در تبلیغات هواداران وی برجسته می‌شوند. همچنین از تصاویر حرم امام‌رضا(ع) و اذکاری که تداعی‌گر انتساب وی به امام هشتم باشد، استفاده‌ی حداکثری می‌شود و از بین همه‌ی مناصبی که وی در 38 سال مسئولیتش در نظام داشته، تنها بر آخرین و کوتاه‌ترین‌شان یعنی تولیت آستان قدس تأکید می‌شود. نخستین بیانیه‌ی انتخاباتی رییسی هم با سلام بر امام‌رضا(ع) آغاز شده بود. چند روز پیش هم در اخبار غیررسمی خبر آمد که مداح سیاسی سرشناس پایتخت از وی حمایت کرده است.
این موارد همه نشان از آن دارند که هواداران رییسی به کارآمدی تبلیغات مذهبی امید فراوانی دارند. (یک ماه دیگر مشخص می‌شود که این شیوه‌ی تکراری، هنوز در ایجاد بسیج توده‌ای کارآمد است یا خیر.)
*
اما فارغ از مسایل انتخاباتی و سیاسی، پیامد این وام‌‌گیری‌ و هزینه‌کرد از نماد‌ها و سرمایه‌های مذهبی جامعه‌ی ایران شیعی چیست؟ چه اثرات مذهبی‌‌ای به دنبال این استفاده‌ها و تظاهرها می‌توان انتظار داشت؟ برجسته‌سازی و تراکم ظواهر مذهبی، جامعه را مذهبی‌تر می‌کند، یا برعکس پیامدش وازدگی از مذهب و رفتارهای واکنشی است؟ به‌عنوان مثال آیا رشد فزاینده‌ی ادبیات انتظار در دوره‌ی احمدی‌نژاد بر گسترش و تعمیق فرهنگ مهدویت اثر مثبتی برجا گذاشت یا منفی؟
این‌ها البته سئوالاتی است که در فضای هیجانی موجود، چندان خریداری ندارد. کمی باید صبر کرد تا این «بازیِ مقدس» و «مقدس‌بازی» تمام شود.


#انتخابات
#ریاست_جمهوری

🌐رسانه، شمایید
👈اگر نظرتان را جلب کرد، با دوستانتان به اشتراک بگذارید.
🌐جامعه‌شناسی علامه
https://t.me/joinchat/AAAAAD-FIxZ3dXAZ8P6lvw