▫️ تسامح بین ارزش‌مداران و تعادل بین ارزش‌ها. 🖋 علیرضا احمدپور خرمی

▫️ تسامح بین ارزش‌مداران و تعادل بین ارزش‌ها
🖋 علیرضا احمدپور خرّمی

در هر جامعه‌ای یک سری از ارزش‌ها مبنای ایجاد هنجارها می‌شود. اگر ارزش‌های حاکم بر ذهن جمعی‌, همگن باشند؛ آن جامعه فرایند جامعه‌پذیری را آرام و بدون تنش در فرزندان خود اجرا می‌کند. اما چندگانگی ارزش‌ها، اجتماعی ملتهب و ناآرام را موجب می‌شود.
درکشور ما تا قبل از انقلاب مشروطه ارزش‌های حاکم بر جامعه از جنس مذهبی و با غلظت کمتر ارزش‌های ملی بودند. در طی قرن‌ها این دو گونه ارزش با یک تعادل نسبی در ذهن ما ایرانیان رسوب کرده بودند و جامعه‌ی ایرانی حتی با تغییر حکومت‌ها دچار دگرگونی عمیق ارزش‌ها نمی‌شد.
اما با رسوخ مدرنیته در کشورمان نوع جدیدی از ارزش‌ها، ارزش‌های گذشته را به چالش کشید. ارزش‌های غربی با رنگ و لعابی جذاب به میدان آمد. کشورهای اروپایی و آمریکا ارزش‌های رایج خود را به عنوان نمونه‌ی تکامل یافته‌ی ارزش‌های جامعه‌ی بشری، ارائه و تبلیغ کردند. این روند در تمام جهان مسیر تقریبا مشترکی را طی کرد.
در ایران کنونی سه گونه از ارزش‌ها توانسته‌اند در بین عموم مردم طرفداران خاص خود راپیدا کنند.
ارزش‌های مذهبی، ارزش‌های ملی و ارزش‌های غربی.
حامیان هریک از این ارزش‌ها ویژگی‌های خاص خود را دارند. ارزش‌های ملی قدمتی به اندازه‌ی تاریخ بشری داشته و ریشه در تاروپود اغلب ایرانیان از هر قوم و مذهبی دوانده‌اند.
ارزش‌های مذهبی که به طور غالب مربوط به دین اسلام و خصوصا شیعه می‌باشد نیز تاریخی ۱۴۰۰ ساله را در فرهنگ ایرانی دارند. حامیان این ارزش‌ها تعصب بیشتر و عمیق‌تری نسبت به سایرین دارند و با نگاهی تقریبا ایدئولوژیک آستانه‌ی چانه‌زنی‌شان با سایرین کمتر بوده و تعامل با این گروه کار مشکل‌تری‌ست. در دوره‌ی معاصر قدرت حکومتی در دستان این گروه از ایرانیان است.
اما گروه سوم ارزش‌ها، گرچه ریشه‌ی تاریخی چندانی در ایران ندارند اما ضریب نفوذشان زیاد بوده و علاوه بر جذابیت ذاتی، دارای هژمونی جهانی‌ هستند.
هر گروه از این ارزش‌ها دارای مزیت‌های نسبی هستند و در صورت نگاه تک‌بعدی می‌توانند تبعات مخربی نیز داشته باشد.
تا دوره‌ی قاجاریه، ارزش‌های ملی و مذهبی دارای یک هم‌زیستی و درهم‌تنیدگی, در فرهنگ ایرانی بودند.
با به میدان آمدن فرهنگ غربی این عرصه دچار تلاطم و تنش شد و حیطه‌های سیاسی, اجتماعی, فرهنگی و حتی اقتصادی ایران را درنوردید.
از طرفی گریز از مدرنیته غیرممکن بود و از سویی هر پدیده‌ی مدرنی به همراه خود حامل ارزش‌های غربی بود.
دادن فتواهای گوناگون, انقلاب مشروطه, دار زدن شیخ‌فضل‌الله, کشف حجاب, جشن‌های ۲۵۰۰ ساله, انقلاب اسلامی و حجاب اجباری و صدها اتفاق دیگر ,همه و همه نشان از یک‌‌و‌‌نیم قرن کشمکش بین حاملان این ارزش‌ها در کشور ماست.
گاهی آنهایی که چشم دیدن سعادت این مرزوبوم را ندارند ارزش‌های مذهبی و ملی را در مقابل هم تعریف کرده‌ و می‌کنند. متاسفانه این امر در زمانه‌ی ما با همراهی ناآگاهان داخلی بروز بیشتری پیدا کرده است.
طرفداران هر گروه از این ارزش‌ها هر زمان به قدرت رسیدند یک‌سره در پی حذف دیگر ارزش‌ها از سپهر ایرانیان برآمدند. این موضوع همواره موجب تنش اجتماعی و عقب‌ماندگی جامعه‌ی ایرانی شده است.
ما ایرانیان باید بیاموزیم که تعادل و تعاملی بین این سه نوع ارزش برقرار کنیم. ارزش‌های مذهبی و ملی را همزمان قدر بدانیم و آنها را در تقابل با هم قرار ندهیم و ارزش‌های غربی را متناسب با فرهنگ خودمان گزینش کنیم. قانون‌مداری‌, رعایت حقوق انسانی, شایسته‌سالاری, دموکراسی و چندین و چند ویژگی دیگر از ارزش‌های مثبت غربیست که برای هر جامعه‌ای می‌تواند منشاء خیر باشد.
مسیری که هم‌اکنون حاکمان و جامعه‌ی ما طی می‌کند، مسیر درستی نیست. ادامه‌ی این روش موجب نابودی تمدن هزاران ساله‌ی ایرانی و فروپاشی کشورمان خواهد شد. تکذیب کوروش, زیر سوال بردن ارزش‌های دینی, دامن زدن به اختلافات قومی و زبانی به جای غنیمت دانستن این گوناگونی, به تمسخر گرفتن فرهنگ ایرانی در مقابل فرهنگ غربی و... همه مواردی هستند که جامعه‌ی ایرانی را به‌سوی قهقرا خواهند برد. حاملان هر گروه از این ارزش‌ها باید بدانند که حذف گروه‌های ارزشی دیگر از سابقه‌ی ذهنی ایرانیان غیرممکن است و باید درپی تعامل بود نه تقابل.

#نویسنده_مهمان

🌐جامعه‌شناسی علامه
@Atu_Sociology