بازار و محدودیت‌های آن (۱): انتظام بازار …امروزه در دنیا شاهد حضور تنظیم‌گران بسیاری در اقتصاد هستیم که در بازارهای مختلف نقش‌آفری

بازار و محدودیت‌های آن (۱): انتظام بازار


امروزه در دنیا شاهد حضور تنظیم‌گران بسیاری در اقتصاد هستیم که در بازارهای مختلف نقش‌آفرینی می‌کنند. این در حالی است که از یک سو بسیاری از اقتصاددانان به درستی همواره بر بازار به عنوان یک نهاد (قاعده‌ی بازی) مهم تخصیص منابع اقتصادی تاکید دارند اما از سوی دیگر مشاهده‌ می‌شود در کشورهای مختلف دنیا ‐اعم از پیشرفته و در حال توسعه‐ نهاهای قدرتمندی به عنوان تنظیم‌گر بازار وجود دارند. برای مثال کشورهایی مانند هنگ کنگ که برخی اقتصاددانان بسیار پیشرو در بازارگرایی (پیروان مکتب اتریش) آن‌ها را مصداق موفقیت بازار می‌دانند در کنار ساختار بسیار دقیق تنظیم‌گری‌ها در بخش مالی و سایر بازارها، از دهه ۷۰ میلادی حتی نهادهای قدرتمند حمایت از مصرف‌کننده را نیز شکل داده‌اند. این در حالی است که علی رغم وجود خلا‌های مختلف و ضعف شدید نهادهای تنظیم‌گر در اقتصاد ایران، بعضا شنیده می‌شود برخی افراد، تنظیم‌گران بازارهای مختلف را نهادهای سرکوب‌گر بازار خطاب می‌کنند و خواهان انحلال این نهادهای تنظیم‌گر می‌شوند. فارغ از بررسی درستی عملکرد یا ضعف‌های نهادهای تنظیم‌گر در ایران، برای تحلیل بهتر این موضوع لازم است جایگاه انتظام بازار و محدودیت‌های آن در اقتصاد به خوبی تبیین گردد. برای جلوگیری از طولانی شدن این نوشتار با موکول کردن ادامه مباحث به نوشته‌های بعدی، در این نوشتار صرفا به معرفی مفهوم انتظام بازار پرداخته می ‌شود.

📝قدرت تنبیه و تشویق بازار
بازار در مدل کامل و رقابتی آن ‐که یک شرایط صرفا ایده‌آل و فرضی است‐ محصول تعامل بسیاری از آحاد اقتصادی به شمار می‌رود که در آن به دلیل عدم توانایی در اثرگذاری بر قیمت‌ها، آحاد اقتصادی با نیروهای رقابت بازار روبرو می‌شوند و در صورت عدم ارائه محصولات مناسب توسط نیروهای بازار تنبیه خواهند شد. به عبارت ساده‌تر در این چارچوب چون مصرف‌کننده اختیار انتخاب و توان دسترسی به اطلاعات کافی و شناخت محصولات و کیفیت‌های مختلف را دارد اگر یک تولید کننده نتواند کالای خود را با کیفیت مناسب و در قیمت‌های موجود بازار ارائه کند توسط سازوکارهای بازار تنبیه خواهد شد. این تنبیه در دو شکل مهم بروز پیدا می‌کند اولین سازوکار تنبیه بازار، حذف بنگاه‌های ناکارا در فرآیند ورشکستگی است و دومین سازوکار تنبیه بازار، خریداری سهام بنگاه‌های نا کارا توسط سهامداران کارآمدتر و عزل مدیران ناکارآمد است. به عبارت دیگر بازار با جلب مشتریان به سمت کالاهای دارای کیفیت بالاتر و قیمت کمتر عملا بنگاه‌های نوآور و مدیران موفق را تشویق می‌کند. سازوکارهای این چنینی همان انتظام بازار است که منجر به حذف ناکارایی از اقتصاد، پیشرفت تکنولوژی‌ها و بهبود رفاه اقتصادی می‌شوند.

📝کیمیای بازار
لذا بنابر تحلیل‌های نظری و تجارب تاریخی انواعی از بازار توانی کم نظیر در افزایش رفاه و بهبود زندگی بشر دارند.
پس انتظام بازار را جدی بگیرم.
https://telegram.me/Economics_Cafe