✅ ماه‌شمار احتضار برجام بدون آمریکا در ۱۲ بند

✅ ماه‌شمار احتضارِ برجامِ بدون آمریکا در ۱۲ بند

🖊ساسان آقایی

1⃣ هم ایران و هم اروپا می‌دانند که برجام بدون آمریکا در حال مرگ است؛ از ابتدا نیز مذاکرات هسته‌ای و پیکربندی برجام تنها واسطه‌ای بود برای رسیدن ایران و آمریکا به توافق. به همین سبب هم هرگاه مذاکرات به پیچ می‌رسید، تنها گفت‌وگوی مستقیم کری-ظریف چاره‌ی کار بود؛ انتظار شق‌القمر کردن اروپا، رویاپردازی‌ست /۱

2⃣ برجام به‌وجود آمد تا تحریم‌های ثانویه‌ی آمریکا که فلج‌کننده‌تر از تمام قطع‌نامه‌های شورای امنیت بود، تعلیق شوند، برجام به‌وجود آمد تا فروش نفت ایران که قرار بود با رای کنگره آمریکا به صفر برسد، تداوم یابد. بدون توافق مستقیم ایران و آمریکا برجامی وجود نداشت و با خروج آمریکا از برجام هم تنها یک پوستین حقوقی ناتوان باقی‌ست /۲

3⃣ البته در خلال دو سال مذاکره، مدالیته‌ای شکل گرفت که یک پیشنهاد روشن برای ایران داشت؛ محدودسازی فعالیت‌های هسته‌ای در قبال تعلیق تحریم‌ها در ابتدا و سپس حرکت گام‌به‌گام به سمت رابطه‌ی پایدار همراه با مشوق‌های اقتصادی قدرتمند. ۵+۱ به ایران پیشنهاد می‌داد که در قبال عادی‌سازی رفتار خود(از منظر آن‌ها) تبدیل به یک قدرت اقتصادی شود /۳

4⃣ امید بستن به برجام برای تبدیل شدن به چارچوبی برای حل واقعی اختلاف‌های اساسی دو طرف، بیهوده بود؛ ایران به رفتارهای مورداعتراض طرف مقابل شدت بخشید و غرب هم کوشید تمام منعفت اقتصادی ایران از برجام، محدود به فروش نفت باقی بماند؛ برجام ثابت کرد پرداختن به یک جز به حل مشکل یک کلیت نمی‌انجامد /۴

5⃣ ترامپ با گمان تدوین مدالیته‌ای برای توافق بر سر آن کلیت، از برجام خارج شد بدون این‌که روشن باشد واقعن واکنش ایران شباهتی به کره‌شمالی خواهد داشت یا نه! اروپا که در میانه‌ی یک تعهد حقوقی و رابطه‌ی اقتصادی با ایران درمانده، تصمیم گرفت با ابراز وجود برابر ترامپ، ژست استقلال بگیرد /۵

6⃣ اما واقعیت‌های اقتصادی با ژست سیاسی مرکل و مکرون نمی‌خواند. شرکت‌های بزرگ و بانک‌های بین‌المللی حتی پیش از آغاز تحریم‌ها و برخی با گذشتن از میلیون‌ها دلار سرمایه‌گذاری خود، از تجارت با ایران خارج شده‌اند. سفیران اقتصادی ترامپ، شرکت‌ها را خوب توجیه کرده‌اند که تخفیف و مروتی در کار نخواهد بود /۶

7⃣ نتیجه این می‌شود که اروپا فقط برای چند ماه بیش‌تر محدود نگاه داشتن برنامه هسته‌ای ایران و به امید تاثیر فشارها بر تهران برای تغییر موضعش در برابر شرط‌های پمپئو وقت تلف می‌کند، بدون این‌که هیچ ایده‌ی دیگری روی میز باشد. بی‌جهت نیست که بسته پیشنهادی اروپا، یک سری وعده‌های کلی بدون جزییات است /۷

8⃣ احتمالا نارضایتی تهران، خیلی زود جزییات از پیش‌آماده‌ای را به این بسته خواهد افزود؛ تضمین خرید نفت تا سقفی حدود ۱ میلیون(سقف مجاز) و دایر ساختن یک دفتر مالی یا بانک ویژه در اروپا که ایران بتواند با آن یورو دریافت کند. هیچ کدام از این جزییات، با تحریم‌های آمریکایی منافات حقوقی ندارد /۸

9⃣ اروپا بیش‌تر از این چیزی به ایران نخواهد داد / نمی‌تواند بدهد، البته‌ وعده‌های جذاب سرمایه‌گذاری و توصیه به شرکت‌ها برای همکاری با ایران ضمیمه‌ی این جزییات خواهد شد اما هیچ کدام به مرحله‌ی عمل نمی‌رسد. ساختار اقتصاد، خصوصی‌ست و دولت‌های اروپایی نمی‌توانند به شرکت‌ها امر و نهی کنند /۹

🔟 در ایران باید تصمیم بگیرند که همین خرده‌امتیاز در حد کفاف امور هست آن‌قدر که بتوان به تعهدهای برجام باقی ماند و چند صباحی با آن سر کرد یا نه. اما به هر ترتیب، ایران و اروپا می‌دانند بر فرض توافق‌شان هم این وضعیت مادام‌العمر برقرار نیست و در حدود ۱ سال، فشار آمریکا، اروپا را مستاصل خواهد کرد /۱۰

1⃣1⃣ روسیه و چین بی‌پرده صف خود را روشن کرده‌اند؛ بدون دخالت جدی در بحران برجام و مشکل ایران و آمریکا، در حال نقشه‌برداری از گرانیگاه‌های سود مالی در اقتصاد تحریم‌شده‌ی ایران. تلاش اروپا هم جز یک مُسکن موقتی چیزی را حل نخواهد کرد؛ دوباره بازگشته‌ایم سر خانه‌ی اول. /۱۱

2⃣1⃣ در خانه‌ی اول، ۱ در برابر ۱ می‌نشست و برای حل مشکل‌شان دنبال راه‌کاری می‌گشتند، ۵ در این میان تنها یک تماشاگر و میدان‌دار دوئل دیپلماسی‌ بود. این‌که ایران چه تصمیمی برای روبه‌رو شدن با آینده دارد، البته بستگی به تصمیم‌سازان کشور دارد اما در این معادله فاکتور قدرت ۵ را اشتباه محاسبه نکنیم /۱۲

👈مطالعات آمریکا
t.me/EsfandiarKhodaee