🌎 پیروزی محدود ایران در لاهه:. عهدنامه مودت مبنای مذاکرات جامع با آمریکا. (بخش اول)

🌎 پیروزی محدود ایران در لاهه:
عهدنامه مودت مبنای مذاکرات جامع با آمریکا
(بخش اول)

✍ هوشنگ امیراحمدی، استاد دانشگاه راتگرز نیوجرسی
.
🌿 دادگاه بین المللی لاهه، یکی از مهمترین نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد، با رای ۱۱ مهر ۱۳۹۷ خود پیروزی مهمی نصیب مردم ایران و امریکا کرده است.

🌿 در این رای اولیه و مشروط، که توسط رییس آن از طرف ۱۵عضو این دادگاه قرائت شد، پذیرفته می‌شود که "معاهد مودت" ۱۹۵۵ بین دو کشور کماکان به قوت خود باقی است و اینکه دادگاه بین‌المللی لاهه احتمالا (نه هنوز حتما) حق ورود به شکایت ایران را دارد.

🌿 آمریکا این حق در رابطه با تحریم‌ها و برجام را به چالش کشیده است. معاهده مودت یکی از بزرگترین دستاوردهای دولت محمدرضا شاه پهلوی فقید در رابطه با امریکا بود.

🌿 ایران شکایت خود را در تابستان گذشته در دادگاه مطرح کرد و طی ان خروج امریکا از برجام و تحریم‌های آمریکا علیه خود را در چارچوب معاهده مودت به چالش کشید.

🌿 دولت ایران امیدوار بود و هست که دادگاه در رابطه با کلیت تحریم‌ها و برجام علیه امریکا رای بدهد. اما آنچه در ۱۱مهر اتفاق افتاد؛ بسیار محدود و به شکلی نمادین است.

🌿 مشخصا، دادگاه هنوز ورود به موضوع برجام و تحریم‌های جامع امریکا را در دستور کار خود ندارد، و دخالت خود را صرفا به امور "انسان‌دوستانه" که هنوز در تحریم نیستند، بسنده کرده است.

🌿 مطمئنا اگر دادگاه در همین حد بماند، رای خود را عملا نمادین خواهد کرد. متاسفانه در برجام ماده‌ای گنجانده نشده که به دادگاه لاهه حق ورود در صورت نقض این قرارداد را بدهد.

🌿 در همین حال، هم رای اولیه و مشروط ۱۱ مهرماه این دادگاه پیروزی مهم، اگرچه محدودی، را نصیب ایران کرد.

🌿 برابر این رای، دادگاه از دولت امریکا خواسته که اطمینان حاصل کند، برابر روش‌های خودش، برای انتقال و پرداخت اقلام مربوط به نیازهای انسان‌دوستانه مجوزهای لازم را صادر کند.

🌿 از مهمترین این اقلام عبارتند از: دارو و ابزارهای پزشکی، مواد غذایی و کشاورزی، و یدکی و خدمات هواپیمایی که به ایمنی مربوط می‌شوند. درحالیکه رای این دادگاه لازم‌الاجرا است؛ اما متاسفانه ضمانت اجرایی ندارد. به عبارت دیگر، این پیروزی "قانونی" می‌تواند تهی از یک دستاورد ملموس باشد.

🌿 در گذشته هم دادگاه لاهه از این نوع آرا صادر کرده؛ اما طرفین اجرا نکرده‌اند. با این وجود، این یک پیروزی نمادین برای ایران است.

🌿 بزرگترین اشتباه ایران این خواهد بود که فرض کند این پیروزی مقدمه‌ای برای رفع تحریم‌های آمریکا توسط این دادگاه شود.

🌿 سوال این است که ایران با چه هدفی به این دادگاه رفته، معاهده مودت را برای آمریکا روی میز گذاشته و چگونه می‌خواهد از این پیروزی نمادین استفاده کند؟

🌿 من امیدوارم که هدف از پروپاگاندا به سوی اصل ایجاد دوباره آن مودت برود. متاسفانه جو موجود، حتما مانع این حرکت خواهد بود و کماکان دولت‌ها با عناد بی‌منطق، مردم هر دو کشور را بیش از پیش بازنده خواهند کرد. امیدوارم اینطور نشود.

🌿 دولت آقای ترامپ وقتی در ماه اوت گذشته بخشی از تحریم‌های دوره آقای باراک اوباما، رییس‌جمهور قبلی آمریکا، را به دنبال خروج از برجام برگرداند، قول داد که ممانعتی برای ارسال و پرداخت اقلام انسان‌دوستانه ایجاد نکند.

🌿 معلوم نیست که رای دادگاه در جهت کمک به این قول عمل کند و یا اینکه دولت ترامپ را به لجبازی ترغیب نماید و وضعیت را برای این نوع اقلام انسان برون‌رفت دوستانه حتی بدتر کند.

🌿 متاسفانه دولت ترامپ و افراد کلیدی آن بسیار لجباز هستند و با رای سازمان‌های بین‌المللی برخورد غیرمحترمانه‌ای دارند.

🌿 تقریبا یک ماه از امروز، در ۵نوامبر، دولت ترامپ تحریم‌های کشنده روی بانک و نفت را تحمیل خواهد کرد و احتمالا در پی آنها تحریم‌های کشنده دیگری هم در راه خواهند بود.

🌿 این را هم نباید از یاد برد که اقلام "انسان‌دوستانه"، سوای یدکی و خدمات ایمنی هواپیمایی، جز در دوره‌های محدودی هیچوقت یا جز تحریم‌های آمریکا علیه ایران نبوده‌اند و یا دولت‌های آمریکا برای تسهیل در ارسال و پرداخت آنها در گذشته مجوز صادر کرده‌اند (مثلا بعد از زلزله بم).

🌿 در واقع، مشکل در این موارد همیشه در بخش پرداخت‌ها بوده است؛ چون که بانک‌ها از انتقال پول در این رابطه ابا داشته‌اند. درهمین حال، هم عده‌ای سودجو همیشه از این روزنه مجوزهای انسان‌دوستانه سوءِاستفاده کرده‌اند.

🌿 موضوع یدکی هواپیما بحث دیگری دارد و گاه ایران هم حاضر نبوده که برابر شرایط آمریکا از این یدکی‌ها و خدمات استفاد کند.

👇ادامه مطلب در پست بعدی👇