‍‍ ‍‍✅ اصلاح‌طلبی: هم در داخل، هم در خارج.. 👈 دکتر محمدجواد روح

‍‍ ‍‍✅ اصلاح‌طلبی: هم در داخل، هم در خارج

👈 دکتر محمدجواد روح

📑 فایل پیوست، متن اصلاح‌شده و روزآمد مقاله‌ای است که در مقام پاسخگویی به این پرسش نوشته‌ام: "راهبرد نیروهای میانه‌رو برای بلاموضوع شدن در دوران تضعیف برجام چه باید باشد؟". پرسشی که در شرایط کنونی و همزمان با تضعیف گفتارهای اصلاح‌طلبانه در قدرت و نفی میانه‌روی در ایران از سوی دولتمردان آمریکا مجال تامل بیشتری یافته است.

🔅سوتیترهایی از مقاله:

✍️ پس از دستیابی به برجام، اجماع و یگانگی حاکمیت برای تداوم راهبرد "تعامل با جهان" متوقف شد و به جای آنکه از برجام به‌عنوان الگویی برای حل سایر مسایل و منازعات استفاده شود، زمینه شکل‌گیری این تصور در نزد ناظران جهانی به وجود آمد که ایران از برجام به‌عنوان "ابزاری برای خروج از دایره محاصره" و در سطح "تاکتیک" استفاده کرده است؛ والا راهبرد (استراتژی) ایران، همچنان مبتنی بر تعارض و چالش با قدرت‌های جهانی و به‌ویژه آمریکاست.

✍️ دومین مساله‌ای که از سوی ایران مورد توجه قرار نگرفت این بود که تفاوت و تمایز میان اوباما و ترامپ را نفی کرد و از درک این مساله بازماند که برای تثبیت و تداوم برجام (حتی در همان سطح تاکتیکی و مقطعی) باید آن را در دوران ترامپ با بسته‌بندی جدیدی به طرف آمریکایی عرضه کند.

✍️ افزایش شدید نرخ ارز، طلا،‌ مسکن و خودرو طی ماه‌های اخیر و شکستن رکوردهایی که شاید تا شش ماه پیش هم قابل تصور نبود،‌ نشانه‌هایی بارز از ورود اقتصاد و جامعه ایران به شرایط "ونزوئلایی شدن" است. سناریوهای پیش‌روی ایران اما، صرفا اقتصادی و مشابه الگوی ونزوئلا نیست. بسیاری از ناظران و فعالان سیاسی پس از حوادث دی‌ماه 1396 نسبت به "لیبی شدن" و "سوریه‌ای شدن" ایران هشدار داده‌اند.

✍️ ورود چهره‌های بسیار نزدیک و همراه با مهمترین تشکیلات اپوزیسیون مسلح ایران در کنگره و دولت آمریکا جدی بودن خط «بی‌ثبات‌سازی» ‌را پررنگ‌تر کرده و این گمانه را به وجود می‌آورد که نئوکان‌ها در دولت ترامپ (برخلاف دولت بوش)، گزینه «جنگ از داخل» را جایگزین «حمله نظامی از خارج» کرده‌اند.

✍️ اصلاح‌طلبان از طرح راهبردی مشخص در قبال سناریوهای محتمل پیش‌‌رو و ارائه بسته‌هایی عملیاتی – اجرایی برای مقابله با بحران‌های کنونی کشور بازمانده‌اند.

✍️ آنچه تاکنون از سوی اصلاح‌طلبان عنوان شده، عمدتا در مقام "ابراز و تعریف هویت در شرایط کنونی ایران" بوده است. آنچه که به مرزبندی با اقتدارگرایان خواستار نظامی شدن مناسبات حاکم از یک سو و اپوزیسیون خواستار سرنگونی نظام سیاسی از سوی دیگر انجامیده است.

✍️ حکومت و به‌ویژه جامعه مدنی و نیروهای سیاسی ایران باید این امکان را پیدا کنند که با بدنه اجتماعی، روشنفکران، دانشگاهیان و رسانه‌های آمریکا وارد گفت‌وگو و تعامل شوند و در شرایطی که لابی‌های قدرتمند همسو با اسرائیل و عربستان در کنگره و محافل سیاسی آمریکا فعال‌تر از همیشه حضور دارند و چهره‌های حامی اپوزیسیون مسلح بیش از همیشه در هیات حاکمه ایالات متحده و حتی کاخ سفید نفوذ پیدا کرده‌اند؛ در جهت تقویت گفتمان‌های دموکراتیک و صلح‌طلبانه میان دو کشور و دو ملت گام بردارند.

✍️ حتی در قبال دونالد ترامپ و دولت کنونی آمریکا نیز نباید گفتارها و رویکردهای مبتنی بر تشدید تنازع و تضاد را در پیش گرفت. بلکه جای آن هست که با شناخت دقیق‌تر از دکترین ترامپ و حتی ویژگی‌های روانشناسانه شخصی او و جامعه‌شناسانه بدنه اجتماعی حامی او، نسبت به طراحی و برنامه‌ریزی راهکارهایی موثر در جهت تضعیف مواضع و گرایش‌های ضدایرانی کاخ سفید اقدام کرد.

✍️ تحولات سال‌های اخیر بیش از همیشه نشان داد که جریان‌های سیاسی (به‌ویژه اصلاح‌طلبان) نمی‌توانند راهبرد خود را بدون توجه به تحولات جهانی تعریف کنند. اصلاح‌طلبان نیاز دارند در کنار تبیین شفاف موقعیت اصلاح‌طلبی در داخل، الگوی "اصلاح‌طلبی در خارج" را نیز تبیین کنند.

✍️ در راهبرد اصلاح‌طلبانه در سطح خارجی، ‌رویکردهایی که نظم موجود بین‌الملل را به هر دلیل (هر چند انسانی و حق‌طلبانه) نفی می‌کنند و خواستار برانداختن آن هستند؛ معنا و مفهومی ندارند.

✍️ برجام از این منظر، حرکتی متفاوت و گام نخست در مسیر «اصلاح‌طلبی در خارج» بود. اما توقف آن و کم‌توجهی اصلاح‌طلبان و دولت روحانی به ضرورت تداوم و تعمیم این مسیر، باعث تضعیف آن در داخل و خارج شد.

✍️ شرایط کنونی ایران و تشدید بحران‌های داخلی که عامل اصلی آن (حداقل در این مقطع) ‌فشارهای بیرونی است، اقتضا می‌کند اصلاح‌طلبان برای آنکه "اصلاح‌طلبی در داخل" همچنان معنا و مبنایی داشته باشد؛ "اصلاح‌طلبی در خارج" را نیز به شکلی جدی مطرح و در مسیر پیشبرد آن، صریح و شفاف حرکت کنند...

🔅برای مطالعه متن کامل مقاله، فایل پیوست را دانلود کنید:

👈مطالعات آمریکا
@EsfandiarKhodaee