🌎 هفت پرسش و پاسخ درباره پرونده ایران و آمریکا در دادگاه لاهه.. ✍ کورینا گال

🌎 هفت پرسش و پاسخ درباره پرونده ایران و آمریکا در دادگاه لاهه

✍ کورینا گال
🔹نویه زوریشر سایتونگ (سوئیس)

🌿 در حال حاضر ایران در دادگاه بین المللی به خاطر اعمال مجدد تحریم ها علیه آمریکا شکایت کرده است. روز دوشنبه جلسات علنی این دادگاه در لاهه آغاز می شود.

1⃣ چه عاملی باعث به وجود آمدن این وضعیت شد؟
در تاریخ ٨ می ٢٠١٨، رئیس جمهور آمریکا تصمیم گرفت تا به طور یک جانبه توافق هسته ای ایران را لغو کند. با وجود انتقاد شدید کشورهای دیگر، دولت ترامپ از تصمیم خود منصرف نشد و طی چند ماه گذشته به تدریج تحریم های لغو شده در نتیجه این توافق را دوباره اعمال کرد. برای اقتصاد متزلزل ایران، این اقدامات آمریکا پیامدهای جدی در بر دارد.

2⃣ خواسته ایران از دادگاه چیست؟
ایران در روز ١٦ ژوئیه ٢٠١٨ یک دعوی علیه آمریکا در دادگاه سازمان ملل متحد مطرح کرد. این کشور خواستار آن شده که آمریکا تحریم های خود را متوقف کند. دولت ایران در این شکایت به عهدنامه مودت، روابط اقتصادی و حقوق کنسولی که در سال ١٩٥٥ بین دو کشور امضا گردید، متکی است. علاوه بر این، ایران خواستار دریافت غرامت از سوی آمریکا می باشد. این غرامت برای جبران خسارات مالی ناشی از اعمال دوباره تحریم ها از ماه مه ٢٠١٨ است. علاوه بر این، تهران از دادگاه لاهه خواسته تا اقدامات موقتی را به منظور کاهش فشارها و تنش های موجود، اتخاذ کند. به بیان دقیق تر، ایران خواستار آن شده که دادگاه آمریکا را به تعلیق تحریم های خود تا زمان صدور حکم نهایی وادار کند.
اکنون این پرسش مطرح شده که چرا ایران تنها در حال حاضر و نه در زمان امضای توافق هسته ای ٢٠١٥، از عهدنامه سال ١٩٩٥ به عنوان پایه و اساسی برای طرح دعوی در دادگاه علیه تحریم های آمریکا استفاده کرده است.

3⃣ عهدنامه مودت، روابط اقتصادی و حقوق کنسولی ١٩٥٥ چیست؟
این عهدنامه بر روابط دوستانه بین ایران و آمریکا تأکید می کند و خواستار توسعه و ترویج روابط تجاری و سرمایه گذاری مشترک می باشد. همچنین این عهدنامه چگونگی روابط کنسولی را تعیین و مشخص می کند. در ابتدای این عهدنامه ذکر شده که دو کشور باید به ترویج تجارت و سرمایه گذاری هایی بپردازند که هر دو کشور بتوانند به میزان مساوی از آن استفاده کنند.

4⃣ واشنگتن چه موضعی اتخاذ کرده است؟
آمریکا هیچ بیانیه رسمی در مورد دعوی ایران منتشر نکرده است. دولت آمریکا روز سه شنبه در دادگاه لاهه حاضر خواهد شد. یک کارمند وزارت امور خارجه در واشنگتن به خبرگزاری رویترز اظهار داشت دادخواست ایران بی اساس است. طی یک شکایت پیشین ایران از آمریکا در سال ٢٠١٦ در دیوان بین المللی دادگستری که همچنین بر عهدنامه ١٩٥٥ تکیه داشت، آمریکا استدلال کرد این دادگاه صلاحیت رسیدگی به این موضوع را ندارد.

5⃣ دادگاه بین المللی لاهه چه صلاحیت هایی دارد؟
دیوان بین المللی دادگستری که در لاهه مستقر است، به عنوان نهاد قضایی سازمان ملل متحد وظیفه حل اختلافات قانونی بین کشورهای عضو را بر عهده دارد. این دادگاه بر اساس قانون بین المللی که شامل معاهده های چند جانبه و دوجانبه بین کشورهاست، قضاوت می نماید و احکام آن برای کشورهای عضو الزام آور است. با این حال طبق قوانین، این دادگاه به طور خودکار صلاحیت حل اختلاف بین کشورها را ندارد.
اما در عهدنامه سال ١٩٥٥، دو طرف صلاحیت دادگاه بین المللی برای حل اختلافات احتمالی را به رسمیت شناختند.

6⃣ منظور از اقدامات موقت چیست؟
شاکیان می توانند درخواست اتخاذ اقدامات موقت را مطرح کنند. با توجه به فوریت بالای آن، چنین درخواستی پیش از تصمیم نهایی در اختلافات بین دولت ها مطرح می شود. این اقدامات برای حفاظت از حقوق طرفین طی روند طولانی دادگاه طراحی شده اند. منظور از فوریت در این راستا، وجود یک خطر واقعی آسیب های جبران ناپذیر برای متقاضی می باشد. ایران به پیامدهای اقتصادی این تحریم ها به عنوان علتی موجه برای اتخاذ اقدامات موقت اشاره می کند.

7⃣ احتمال موفقیت ایران چه اندازه است؟
گرچه عهدنامه ١٩٥٥ هرگز فسخ نشد، تغییر رژیم ایران و وخامت شدید روابط میان دو کشور ممکن است باعث شود که دادگاه این توافق را به رسمیت نشناسد. آمریکا همچنین در هنگام شکایت سال ٢٠١٦ استدلال کرده بود که این عهدنامه قابل اجرا نمی باشد.
حتی اگر دادگاه آمریکا را به نقض توافق محکوم کرده و خواستار پایان تحریم ها شود، احتمال اجراسازی این حکم بسیار اندک است.

👈مطالعات آمریکا
t.me/EsfandiarKhodaee