اگر خاطرتان باشد وقتی پرسشی طرح کردم در باب تفاوت اسلام و فقه

اگر خاطرتان باشد وقتی پرسشی طرح کردم در باب تفاوت اسلام و فقه. اکنون قصد دارم فقیهی نواندیش را معرفی کنم که نظریاتش بسیار جالب است:

بخشی از نظریات #حیدر_حب_الله

1 وی معتقد است: در شریعت اسلامی هیچ موضع گیری قاطعی نسبت به ریش تراشی وجود ندارد. بلکه حکم ریش تراشی تابع مقوله "زیبایی و جمال" در اسلام است. اسلام از انسان ها می خواهد تا حسن منظر و جمال مظهر را رعایت کنند و زیبا و نظیف و آراسته باشند. مصداق چنین چیزی در هر زمانی و بر حسب جوامع مختلف، متفاوت است. ممکن است در یک جامعه ای، اصل "ریش داشتن" زشت و بد دانسته شود و از همین رو در آن جامعه، "ریش تراشی" نه تنها حرام نیست بلکه لازم و نیکو هم خواهد بود. نیز ممکن است در جامعه ای، ریش بسیار بلند، زشت و ناپسند باشد و از همین رو اسلام حتما توصیه اش به کوتاه بودن ریش ها خواهد بود. قاعده کلی در رعایت زیبایی ظاهری است. چه این زیبایی با ریش گذاشتن باشد و چه با ریش تراشیدن. (الدراسات فی الفقه الاسلامی المعاصر، جلد سوم، مبحث "حلق اللحیة")

2 وی در بحث استدلالی نسبتا مفصلی درباره استخاره، معتقد است که استخاره با تسبیح و قرآن و هر چیز دیگری مانند سنگریزه و... درست نبوده و اساس و پایه محکم و معتبری ندارد.
وی تنها انواع صحیح و شرعی استخاره را این ها می داند: "استخاره با دعا کردن" (یعنی در دعای خود از خداوند طلب خیر کند.) "استخاره قلبی" (به این معنا که نماز خوانده و بعد از نماز خویش دعا کرده و از خداوند طلب راهنمایی کند و هر آن چه خداوند به قلب وی الهام کند؛ همان را انجام دهد.) "استخاره به وسیله مشورت" (یعنی این که وی از خداوند بخواهد در کاری که می خواهد انجام بدهد و در آن سرگردان است؛ آن چه خیر است پیش رویش قرار دهد و سپس به مشورت با دیگران بپردازد و هر نتیجه ای که از طریق مشورت با دیگران بدست آورد را انجام دهد.)
حب الله این که انسان از فرد دیگری بخواهد تا برایش استخاره کند را کاری غلط و نادرست می داند که با آموزه های اسلام تناسبی ندارد. (کتاب نامبرده، جلد چهار، مبحث "استخاره")

3 بیشتر فقیهان معتقدند اگر امام معصوم حضور داشته باشد می توان به رهبری و فرمان وی، به سرزمین های غیر اسلامی تاخت و با جنگ، آن ها را به اسلام فراخواند. گرچه امروزه چون امام معصوم غائب است چنین کاری نمی شود کرد. اما حیدر حب الله معتقد است: "جهاد ابتدائی" با "آزادی عقیده" که یک قاعده مسلم قرآنی است منافات دارد و هر گونه جنگی برای دعوت دیگران به دین اسلام حرام است. تنها اگر به جامعه اسلامی حمله شود؛ جنگیدن دفاعی جایز بلکه واجب است. ولی به اصطلاح "جهاد دعوت" (جنگ برای دعوت به اسلام) حرام است. (کتاب نامبرده، جلد چهار، مبحث"جهاد ابتدائی")

4 عموم فقیهان معتقدند که یک شیعه خمس و زکات خودش را تنها باید به فقیرِ شیعه پرداخت کند و نمی تواند آن ها را به یک مسلمانِ فقیرِ اهل سنت (چه رسد به فقیری که مسلمان نیست) بپردازد. اما حب الله معتقد است: این که خمس و زکات را تنها باید به شیعیان پرداخت کرد (و نه فقیران سنی یا غیرمسلمان)، این حکم در قرآن نیامده بلکه حکمی است که امامان شیعه در شرایطی که شیعیان به شدت تحت ستم و تبعیض اجتماعی حکومت های اموی و عباسی بوده اند صادر کرده اند و این چنین احکامی کاملا وابسته به زمان و مکان است و اجرای آن ها در اوضاعی متفاوت با آن دوران، درست نیست. در شرایط امروزین، نه تنها می توان به مسلمانِ نیازمندِ اهل سنت خمس و زکات پرداخت کرد بلکه حتی می توان به شهروندِ نامسلمانِ حکومت اسلامی(مانند مسیحی و یهودی) خمس و زکات پرداخت تا فقر وی برطرف شود. (کتاب نامبرده، جلد چهار، مبحث "شرط الایمان المذهبی فی استحقاق الخمس و الزکات")

5 وی معتقد است که اگر زنی، علوم دینی را به خوبی فراگرفته و مجتهد و صاحب نظر گردد؛ می تواند فتوا داده و مرجعی برای دیگران حتی برای مردان باشد. در حالی که بیشتر فقیهان معتقدند که یک زن نمی تواند مقام عالی دینی _یعنی مرجعیت دینی و فتوایی_ بدست بیاورد. (کتاب نامبرده، جلد یک، مبحث "المراة و مرجعیة الافتاء")
(جالب است که کلیسا نیز با کشیش شدن زنان مخالف است. این نشان می دهد عقیده به این که _زنان نمی توانند مرجع تقلید یا کشیش باشند_ بیش از آن که جنبه دینی و الهی داشته باشد؛ ریشه در هنجارهای فرهنگیِ جوامع مردسالار دارد.)

این کتاب در برگیرنده مباحث بسیار خوب دیگری نیز می باشد که توضیحش در این مجال نمی گنجد.
مطالعه این کتاب به تمامی پژوهشگران علوم اسلامی توصیه می شود.
منبع: کانال نواندیشی فقهی
@faryad_naseri