کالوینو، در نخستین بخش از سلسله سخنرانی هایش در هاروارد - که با نام «شش یادداشت برای هزاره‌ی بعدی» به چاپ رسیده اند- از ارزش «سبکی

کالوینو، در نخستین بخش از سلسله سخنرانی هایش در هاروارد - که با نام «شش یادداشت برای هزاره ی بعدی» به چاپ رسیده اند- از ارزش «سَبُکی» حرف می زند؛ از ارزش کم کردن وزن و برداشتن وزن از روی آدم ها، اجرام آسمانی، شهرها و زبان. او با تمسک به اسطوره ی مدوزا - هیولای گورگونِ مارگیس که دیدنش دشمن را سنگ می کرد - و مرگش به دستِ پرسئوس - پهلوانی که با پرهیز از نگاه کردن به چهره ی مدوزا تنها انعکاس تصویر او را در سپری مفرغین دیده بود- به بیان یکی از مهم ترین مسائل رتوریک کار و بار ادبی زمانه ی خود می پردازد؛ جهان، همچون هیولای گورگون است و انجامِ هرگونه تلاش برای دیدنِ مستقیم جهان، چیزی جز سنگ شدن نیست. برای غلبه بر جهان تنها یک راه وجود دارد؛ پرهیز از نگاه مستقیم به آن و دیدن انعکاس تصویر آن در سپر مفرغین ادبیات. فاصله ی بین حقیقت زندگی و نوشتار، فاصله ای طی ناشدنی است. سبک نوشتاری و زبان بیانگرانه و آینه گون، تنها می تواند بر وزن هستی اضافه کند. بگذارید برای روشن شدن هرچه بیشتر بحث، به مثالی از هنرهای تجسمی متوسل شویم. پرتره، در شکل واقع گرایانه اش، تنها می تواند تصویری از انسانِ سنگ شده را به نمایش بگذارد؛ حال آنکه «انسان» را باید در مازاد این تصویر سنگ شده جستجو کرد. آنچه نفس می کشد، رنج می برد، آرزو می کند و حسرت می کشد، جوهری فرّارتر از این تصویر یکپارچه و بی تحرک است. جستجو برای این مازاد، نقاشی را از واقع گرایی هرچه بیشتر دور خواهد ساخت و به جستجوی زبانِ نابِ نقاشی سوق خواهد داد. در اینجا بیش از آنکه قصد داشته باشم به اشتباه، بر یک شیوه ی خاص از نوشتن تاکید و شیوه های دیگر را تخطئه کنم، قصد دارم از جستجوی این مازاد تجلیل کنم. نهادِ ادبیات، تنها در جستجوی این مازاد است که می تواند متعهد شود، کارکرد داشته باشد و زنده بماند. تاریخ تحول زیبایی شناسی، تاریخ زبان های گوناگون برای جستجوی این مازاد است؛ تاریخِ ادراک های متنوع انسانِ اعصار گوناگون از آنچه در پس تصویر سنگ شده می گذرد.

#شاهین_شیرزادی | بخشی از رساله ی کوتاه "دفاع از شعر"
@faryad_naseri