🌐چالش‌های خاورمیانه می‌تواند بستر همگرایی ایران و عربستان باشد …➖محمد صالح صدقیان، رئیس مرکز عربی مطالعات ایران، رئیس دفتر روزنامه

🌐چالش های خاورمیانه می تواند بستر همگرایی ایران و عربستان باشد.

➖محمد صالح صدقیان، رئیس مرکز عربی مطالعات ایران، رئیس دفتر روزنامه الحیات در تهران و کارشناس مسائل خاورمیانه

دیپلماسی ایرانی


#بخش اول



ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی شاید به دلیل روشن نبودن ماهیت اولیه نظام شکل گرفته نوعی از احتیاط میان کشورهای عربی در روابط با ایران انقلابی مطرح شد. اما با مطرح شدن مساله صدور انقلاب و گسترس تفکر انقلاب اسلامی، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس با محوریت عربستان سعودی یک تهدید بالقوه را در کنار مرزهای خود در منطقه خاورمیانه احساس کردند. چرا که حساس ترین مساله برای اعراب مساله امنیت بود که با مطرح شدن صدور انقلاب به باور آنان امنیت خودشان در خط قرار می گرفت. لذا در گام اول برای حفط امنیت خود شورای همکاری خلیج فارس را در برابر اقدامات ایران تشکیل دادند. در گام بعدی این کشورها به خصوص خود عربستان کمک های شایانی را به عراق در دوران بعث کردند تا بتوانند از طریق صدام حسین خطر ایران را دفع کنند. در این راه هم کویت، عربستان، قطر، امارات متحده عربی و سایر کشورها از هیچ کمک و همراهی به بغداد و رژیم بعث عراق دریغ نکردند. اما بعد از شکست صدام به واسطه مقاومت ایران در 8 سال جنگ تحمیلی و بعد از آن مساله اشغال کویت توسط عراق معادلات منطقه به شدت دگرگون شد. در این دوران شورای همکاری خلیج فارس به دلیل مواضع روشن و آشکار جمهوری اسلامی در محکومیت اشغال کویت به سمت همگرایی با ایران رفتند. در این دوران سیاست خارجی ایران به دلیل در پیش گرفتن رفتار کاهش تنش و احترام متقابل توانسته بود تا حد زیادی میزان اختلافات و تنش های تهران را با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس کاهش دهد. این سیاست خارجی موفق که در دوران مرحوم هاشمی رفسنجانی و آقای خاتمی پی گرفته شد، توانست به مقدار زیادی گسل های دیپلماتیک رامیان ایران با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس پر کند. در سایه این مساله هم روابط تهران - ریاض هم نشات گرفته از این استرتژی به نوعی همگرایی علی رغم برخی اختلافات پیش رفت. منتهی در دروان 8 ساله احمدی نژاد با آن سیاست خارجی متششت، تنش ها میان تهران با کشورهای عربی دوباره اوج گرفت. در این دوران و در سایه دیپلماسی منطقه ای ایران کار به جایی رسید که عملا بستر قطع روابط در دوران روحانی رقم خورد و به نوعی تمام کاشته های سیاست خارجی مرحوم هاشمی رفسنجانی و جناب آقای سید محمد خاتمی بر باد رفت. در دروان ریاست جمهوری احمدی نژاد نشست شورای همکاری خلیج فارس، آن هم در سطح سران که در قطر برگزار شد برای اولین بار از تاریخ تشکیل این شورا از ریاست جمهوری ایران دعوت به عمل آورد، اما متاسفانه رئیس جمهوری وقت ایران با آن سیاست متشتت خود و آن سخنرانی که ایراد کردند که خود من هم در آن نشست حضور داشتم، سبب شد تا این فرصت طلایی در حوزه دیپلماسی منطقه ای بسوزد. در آن نشست خود ملک عبدالله، پادشاه عربستان و امیر صباح، امیر کویت حضور داشتند. اگر در آن دعوت نوعی از همکاری و هوش دیپلماتیک به کار گرفته می شد امروز شاید ما شاهد این حجم از ایران هراسی و فشار دیپلماتیک از جانب عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی همراه با ریاض علیه تهران نبودیم. پس در سایه این مسائل معتقدم که تنش امروز در روابط ایران و عربستان همگی از جانب ریاض نیست و باید انصاف را دید. بخشی از رفتارهای اشتباه در سیاست خارجی ایران هم که موجبات این وضعیت شده را نباید از نظر دور داشت. اما نهایتا هم با حمله به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد، عملا بسترهای قطع روابط که از قبل شکل گرفته بود با این بهانه به وقوع پیوست.
بعد از قطع مناسبات ایران وعربستان دوره جدیدی از تحولات، نه در روابط دو کشور که در سطح منطقه شکل گرفته است. حال در این میان مساله سوریه، بحرین، یمن و یا هر دلیل دیگری هم به عنوان تشدید کننده این تنش عمل کرده و هنوز هم عمل می کند. اگر به ریشه ها و بسترهای تحولات در منطقه خاورمیانه نگاهی بیندازید خواه ناخواه می بینید که یک پای تنش ایران وعربستان به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم در آن وجود دارد. اکنون بسترهای این تنش در حال پررنگ تر شدن است و به نظر می اید که متعاقبش هم اختلافات جدی تری در منطقه شکل گیرد.جمهوری اسلامی ایران کشوری بزرگ و تاثیرگذار در منطقه است که می تواند در تحولات خاورمیانه اثرات خود را داشته باشد. در آن سو هم عربستان هم به عنوان یک ابر قدرت عربی در خاورمیانه توان سیاسی و اقتصادی جدی را در اثر گذاری بر تحولات دارد. افزون بر این یقنینا نه در روابط ایران وعربستان بلکه در روابط هر دو کشور دیگری هم اختلافاتی وجود داشته و دارد.
https://t.me/joinchat/Amle_T8mIYThPLzzOCKogA
👇👇