◀️مهار ابر تورم در ایران. موضوع مهم این است: حق با کیست؟

◀️مهار ابر تورم در ایران
*دکتر علی سرزعیم


✏️یکی از موضوعاتی که میان اقتصاددانان مطرح شده و اختلاف‌نظر در مورد آن به سطح رسانه‌ها کشیده شده، موضوع اولویت پرداختن به رکود یا تورم است. موضوع مهم این است: حق با کیست؟

✏️نخست آنکه باید میان رکود ایران با رکود حاکم بر کشورهای توسعه‏یافته تفکیک قائل شد. در کشورهای توسعه‏یافته رکود ناشی از کاهش تقاضاست که هم تولید و هم قیمت کاهش می‌یابد. نشانه این رکود این است که تورم منفی ممکن است در اقتصاد ایجاد گردد. نسخه کینز برای این رکود افزایش هزینه دولت است. ولی رکود موجود در ایران در سال 1392 از جنس رکود تورمی بود به این معنی که آسیب اصلی به بخش عرضه اقتصاد وارد شده بود و به تبع آن بخش تقاضا نیز آسیب دید. در چنین شرایطی مدیریت تقاضا اولویت ندارد بلکه مساله اصلی مدیریت عرضه است یعنی باید تلاش کرد که بخش عرضه به وضع سابق برگردد.

✏️دوم آنکه باید توجه داشت که اقتصاد در سال 1392 در چه شرایطی قرار داشت. در آن مقطع نه تنها رکود 7- درصد بر اقتصاد حاکم بود بلکه تورم نیز به مرز 40 درصد رسیده بود که معنای آن این بود که اقتصاد ایران در مرز یک ابرتورم قرار داشت. هر اقدام اشتباهی در سال 1392و 1393 می‌توانست اقتصاد را به ورطه ابرتورم بکشاند که اگر اینگونه می‌شد شیرازه اقتصاد ایران از هم می‌پاشید. نظام سیاست‌گذاری ایران به درستی دریافت که اولویت اول کشور کاهش تورم و دور شدن از این مرز خطرناک است. توصیه‌های رایج مبنی بر چاپ پول در شرایطی که اقتصاد در معرض ابرتورم قرار داشت توصیه‌های مسئولانه‌ای به نظر نمی‌رسد.

✏️سوم آنکه باید توجه داشت که راه مهم برای مدیریت طرف عرضه ایجاد ثبات در اقتصاد بود. کاهش تورم کلید این اقدام بود. ثبات بازار ارز یکی دیگر از اقدامات اساسی دولت برای کمک به بخش عرضه بود تا سمت عرضه بتواند با قیمت‌های نسبی جدید خود را سازگار گرداند و سامان یابد.

✏️نکته چهارم ناظر به این مسئله است که مشابه این تجربه در سال 1376 نیز وجود داشت. در این نوبت نیز ایده دولت این است که با کاهش تورم و تحقق سیاست‌های ثبات ساز زمینه خروج طبیعی از رکود را فراهم سازد. در این راستا نباید عجول بود و هنوز سه سال از شروع اقدامات دولت از وضعیت نابسامان سال 1392 گذشته است. شاید برای توده مردم تمنای خروج سریع و ناگهانی از رکود مطالبه‌ای معقول قلمداد شود ولی برای اقتصاددانان روشن است که تغییرات اقتصادی به این سرعت صورت نمی‌گیرد و زمان سه ساله برای خارج شدن از رکود زمان زیادی نیست.

✏️نکته پنجم آنست که باید دوره 92 به این سو را به دو دوره تقسیم کرد: 1392 تا آخر 1393 و 1394 به این سو. اقدامات دولت برای ایجاد ثبات در فاصله 1392 تا 1393 اقداماتی درست و قابل دفاع است. برای دوره بعد از 1393،بانک مرکزی با اتخاذ سیاست‌های پولی انبساطی را که عده زیادی تحت عنوان لزوم اولویت رکود بر کاهش تورم خواستار بودند، دنبال کرد. رشد بالای نقدینگی مهمترین شاهد این مدعاست. این واقعیت که به رغم تزریق حجم بالای نقدینگی، تورم افزایش نیافت نشان می‌دهد که انتظارت تورمی به خوبی مهار شده است.

✏️در مجموع از دید نگارنده، سیاست دولت در مواجهه با بحران رکود تورمی در اقتصاد ایران، سیاست معقول و قابل دفاعی بوده که ثمرات آن در سال 1395 و 1396 به شکل بهتری ظاهر خواهد شد.

@economy7