عبور از تامین مالی بانک محور.. ✍مصطفی طهماسبی. دکترای اقتصاد از دانشگاه گرونوبل فرانسه

عبور از تامین مالی بانک محور

✍مصطفی طهماسبی
دکترای اقتصاد از دانشگاه گرونوبل فرانسه

فلسفه به‌کارگیری و فروش اوراق بهادار مبتنی بر آن است كه با استفاده بهینه از سرمایه در دسترس، فضا براي امکان سرمایه‌گذاری بهتر فراهم شود. سرمايه‌گذاري که در فروش اوراق بهادار مورد توجه قرار می‌گیرد سرمایه‌گذاری است كه از مزيت‌هاي كاهش ریسک اعتباری، مديريت ریسک نرخ سود و نقدشوندگي برخوردار باشد. از سویی دیگر در سیاست‌های اقتصادی دولت برای خروج از ركود به این نکته تاکید شده که یکی از راه‌های ممکن افزایش سهم بازار سرمایه در تامین مالی بنگاه‌ها از طریق انتشار اوراق است. حال سوال مهمی که اینجا مطرح می‌شود این است که آیا پرداخت معوقات سازمان بیمه سلامت ایرانیان یا حتی خرید تضمینی گندم از طریق فروش اوراق بدهی، در تعاریف و سیاست‌های فوق جایی دارد؟

اینكه چرا تامین مالی و سرمایه در كشور ما بیشتر بانك‌محور بوده و نقش بازار سرمایه در این زمینه كمرنگ است، از عوامل مختلفی ناشی می‌شود كه مهم‌ترین دلایل آن یکسان نبودن رویکرد سیاسی در کشور و همچنین نبود آگاهی کامل مردم و بنگاه‌ها نسبت به دلایل وجودی و کاربرد اوراق است. باید پذیرفت که فراگیر شدن اوراق نیازمند صرف زمان بیشتری برای آشنایی جامعه و بنگاه‌های اقتصادی با كاركرد و مزیت این نوع از تامین مالی است تا به این واسطه با بستر‌سازی فرهنگی و اقتصادی، استفاده از این ابزارها به راحتی از سوی بنگاه‌های اقتصادی صورت گیرد.

در طرف مقابل اوراق به‌عنوان یک ابزار مالی تامین سرمایه سیستم بانكی قرار دارد كه طی دهه‌ها تامین مالی بنگاه‌ها را انجام داده و نقش آنها در اقتصاد برای بنگاه‌ها و سرمایه‌گذاران ملموس‌تر است. به همین سبب در بازار مبادله سرمایه بانک‌ها همیشه به‌عنوان یک رکن اساسی مطرح بوده‌اند. همچنین به‌طور سنتی، مردم كه همان سرمایه‌گذاران و قرض‌دهندگان بالقوه هستند به سیستم بانكی اعتماد بیشتری دارند و به نوعی آنها را وابسته به دولت می‌دانند.

بنا به تصور عموم و رایج، احتمال وجود ریسك عدم بازدهی و نقدشوندگی در سیستم بانكی به مراتب كمتر است؛ بر این اساس هنوز این باور كه می‌توان پول خود را به شركتی قرض داد كه ضمن دریافت سود، اصل مبلغ را در زمان نیاز یا سررسید دریافت كرد به‌طور جدی در بین عموم مردم شكل نگرفته است، به همین دلیل در بسیاری از موارد در پشت صحنه انتشار اوراق همیشه یك بانك به‌عنوان ضامن حضور دارد تا اطمینان خاطری برای سرمایه‌گذاران از بابت برگشت اصل سرمایه و سود راحت باشد.

سهولت استفاده از تسهیلات بانكی برای بنگاه‌های اقتصادی از مواردی است که همیشه موجب شده مدیران بنگاه‌های اقتصادی برای استفاده از تسهیلات بانكی رغبت بیشتری داشته باشند. فرآیند انتشار اوراق بدهی از مراحل اولیه نظیر طراحی اوراق متناسب با نیاز و توان مالی بنگاه‌ها، كسب مجوزهای لازم از سازمان بورس و احیانا دیگر ارگان‌ها، انتشار امید‌نامه (که حاوی اطلاعات مالی شرکت‌هاست که بسیاری از مدیران تمایلی به ارائه آن ندارند)، لزوم داشتن ضامن و... همه از مواردی هستند كه این نوع تامین مالی را دچار الزامات و مشكلات خاص خود می‌كند.

مورد دیگر چسبندگی نرخ‌های سود پرداختی در سیستم بانكی و بازار سرمایه از یكسو و در نظر گرفتن این موضوع كه نرخ سود سپرده‌های بانكی به‌عنوان نرخ سود بدون ریسك باید مبنای پرداخت سود اوراق باشد، از دیگر مشكلات اصلی ایجاد تعادل در تامین مالی از بازار پول و سرمایه محسوب می‌شود. مورد دیگر اینکه در اكثر موارد باز‌پرداخت اصل مبالغ اوراق در سررسید مستلزم تامین نقدینگی بسیار زیادی است كه فشار زیادی را به شركت‌ها تحمیل می‌كند. چه بسا همین هراس از عدم تامین منابع در سر رسید، شركت‌ها را از انتشار اوراق منصرف می‌كند. این در حالی است در سیستم بانكی اصل و سود طی دوره پرداخت می‌شود.

بیان مواردی هر چند کوتاه در دو بند فوق و اینکه دولت قصد دارد با فروش اوراق بدهی به پرداخت معوقات سازمان بیمه سلامت ایرانیان یا خرید تضمینی گندم اقدام کند، همه از مواردی است که می‌تواند به نقد این عملکرد دولت کمک کند.
منبع: دنیای اقتصاد
لینک کانال👇👇
@economy7
@economy7