فضای مجازی و شعور عاشورایی نوین.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

فضای مجازی و شعور عاشورایی نوین

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ واقعه کربلا با دو بال در تاریخ پرواز کرده و به دل‌ها و ذهن‌ها سر کشیده است: بال هنر و بال دانش.

✅ بال هنر در قالب نقاشی (تابلو عصر عاشورا)، تئاتر (تعزیه)، فیلم (روز واقعه)، موسیقی (موسیقی روز واقعه، قطعه نی‌نوا)، شعر (اشعار محتشم کاشانی)، معماری (ساختمان تکیه‌ها، مقبره‌ها)، هنرها و صنایع دستی (مصنوعات مذهبی از ضریح‌ امام حسین تا سایر مصنوعات) به ماندگاری، پویایی و غلیان احساس و عاطفه دینی کمک کرده‌اند. من برای هر کدام فقط نمونه‌های بارز ارائه کردم.

✅ بال دانش و معرفت در قالب کتاب، سخنرانی، مقاله و نقد و نظر، بررسی تاریخی و اندیشه‌ورزی مدام در بسط دادن ایده‌ها، ارائه تفسیرها و بیرون کشیدن محتواها از کنش دینی-سیاسی امام حسین (ع) کوشیده است. این کنش دانشی را می‌توان از اولین مقتل‌نویسان نظیر ابومخنف تا به امروز دنبال کرد.

✅ ایران چند دهه گذشته شاهد تلاش‌های امثال مرتضی مطهری، علی شریعتی، صالحی نجف‌آبادی، سیدجعفر شهیدی، رسول جعفریان و بسیاری دیگر بوده است که عاشورا را بر بال معرفت و دانش، تفسیر کرده و معانی بسیار در آن جسته‌اند. معرکه‌ای از آراء درباره این رخداد تاریخی در جریان بوده، هست و خوشبختانه نسل جدیدی از اندیشمندان مسلح به ابزارهای روش‌شناختی و نظری جدید برای تحلیل و تفسیر این حادثه پا به میدان نهاده‌اند.

✅ فضای مجازی در سالیان گذشته و بالاخص امسال که در شرایط کرونا از وجه مناسکی محرم و عاشورا کاسته شده است، نقشی بی‌بدیل در عمومی کردن هر دو بال هنر و دانش عاشورا داشته است. نقاشی، موسیقی، فیلم، سخنرانی و مباحثه عاشورایی با حجم بالایی در معرض دید عموم – و نه نخبگانی که در طول تاریخ همواره مصرف‌کننده کتاب و معرفت عاشورایی بوده‌اند – قرار گرفت.

✅ کتاب‌هایی که حداکثر دو سه هزار تیراژ خورده بودند در مقیاس وسیع در دسترس خواننده قرار گرفتند و مهم‌تر آن‌که صدای سخنرانان بسیار در اختیار عموم قرار گرفت. شور برخاسته از هنر عاشورایی و شعور برآمده از معرفت بر کنش دینی-سیاسی حسین بن علی (ع) هر دو در گفت‌وگویی شورانگیز در فجازی به هم آمیخته شدند و آدمیان بسیاری – خیلی فراتر از معدود نخبگان کتابخوان گذشته بدون فجازی – عاشورا را در هر دو بال هنر و معرفت تجربه کردند.

✅ بسیار خوانده شدن مقتل‌ها، کتاب‌ها و تاریخ‌ها؛ بسیار شنیده شدن سخنرانی‌ها و گفت‌وگوها – که استقبال خیلی خوب شنوندگان را به‌واسطه چند بار به اشتراک گذاشتن برخی از آن‌ها تجربه کرده‌ام – و انبوه دیدن و شنیدن و تجربه کردن موسیقی، فیلم و آثار هنری عاشورایی، خدمتی دیگر از دنیای مدرن و فجازی است. آگاهی بیشتر، انتقادی‌تر و متنوع‌تر بر واقعه کربلا و کنش حسین‌ بن علی (ع) محصول ارزشمند فضای مجازی است؛ مگر برای کسانی که این شناخت شعور جدید بر کربلا را نمی‌پسندند.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad