محرم و ساز و دهل سر تپه. برخی نگرانند که حرمت تاسوعا و دهه محرم شکسته شود

محرم و ساز و دهل سر تپّه
این روزها برخی به شدت نگران واکنش‌های مردم به اتفاقات زمین بازی فوتبال روز سه‌شنبه میان ایران و کره جنوبی هستند. برخی نگرانند که حرمت تاسوعا و دهه محرم شکسته شود. من این نگرانی‌ها را جدای از وجه سیاسی آن‌ها، دست کم گرفتن فرهنگ و تمدن ایران و ایرانیان می‌دانم. تمدن و فرهنگی که یاد نگرفته باشد شادی و حزن را چگونه در کنار هم تلفیق کند اصلاً توانایی تاب آوردن چند هزار ساله ندارد.
نوروز شادترین و طولانی‌ترین مراسم و عید ایرانیان است. نوروز قریب هر سی سال با محرم و صفر هم‌زمان می‌شود و ایرانیان حتماً در قریب 1400 سال آموخته‌اند که چگونه بزرگ‌ترین عید خود را با عمیق‌ترین حزن خویش هم‌ساز کنند. من اولین هم‌زمانی نوروز و محرم را که خوب به یاد دارم. آن‌ها که برای عید دیدنی وارد می‌شدند قبل از سال نو مبارک، می‌گفتند «بر قاتلین سیدالشهدا لعنت». آن‌ها عمیقاً آموخته بودند که حرمت محرم و عید را با هم نگه دارند و هیچ کسی هم برای‌شان پیغام هشدار و ابراز نگرانی نفرستاده بود. بگذارید خاطره‌ای بگویم.
مردمان روستای مصلح‌آباد هر سیزدهم فروردین را بر تپه‌ای در جنوب روستا جمع می‌شوند و با بازی و یک عید دیدنی دسته‌جمعی شادی می‌شوند. من خانه پدربزرگم نشسته بودم که مادرم از در وارد شد و «حاج علی حاتمی و چند پیرمرد دیگر امسال ساز و دهل سر تپه آورده‌اند.» پرسیدم چرا؟ گفت می‌گویند سال دیگر محرم و عید با هم می‌شوند و ما هم پیرمردیم و معلوم نیست تا وقتی محرم از عید گذر می‌کند ما زنده باشیم. امروز که به آن روز فکر می‌کنم، دو چیز قابل تأمل در این نوع مواجهه است. اول، پیرمردهای روستا حرمت محرم را در به یاد داشتن تلاقی محرم و عید در سال بعد، پاس داشته بودند؛ دوم، گویی شادی را ذخیره می‌کردند و از فواید آن نیز بهره داشتند.
مردمانی که یاد گرفته‌اند شادی عید و حزن محرم را این گونه پاس بدارند، حتماً بلدند یک مسابقه فوتبال را به گونه‌ای برگزار کنند که نه تیم ملی‌شان بی‌یاور بماند و نه حرمت محرم بشکند. وقتی سیاست‌بازی جای اندیشه‌ورزی بی‌غرض را می‌گیرد، جایی برای اندیشیدن درباره ظرفیت‌های یک تمدن باقی نمی‌ماند. آن وقت است که گروهی فکر می‌کنند اولین بار است که تمدن و فرهنگی با موضوع توأمان شدن حزن و شادی احتمالی همراه شده است و از یاد می‌برند که مردمان این تمدن حداقل 40 بار دیگر ضرورت زیستن در شرایط تلاقی عید و محرم را از سر گذرانده‌اند.نظرات خود درباره این متن را به https://telegram.me/MohFazeli ارسال کنید.