هنوز حکمرانی مدرن نداریم.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

هنوز حکمرانی مدرن نداریم

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ دوازدهم بهمن و آغاز چهل‌وسومین سال حکمرانی بنا شده بر اساس انقلاب ایران در سال 1357 است. من آشکارا و به صراحت معتقدم و استدلال کرده‌ام که بدون ساختن حکمرانی مدرن، با دو جین انقلاب یا چهار جین شعار دیگر، با هر گرایش و اندیشه‌ای، به جایی نمی‌رسیم؛ و البته به صراحت می‌گویم که هنوز حکمرانی مدرن نداریم.

✅ حکمرانی ایران یک قرن بعد از انقلاب مشروطه، هنوز استخوان‌دار نیست، استخوان حکمرانی پوک است و در زمان پهلوی‌ها هم پوک بود؛ و در همه هشتاد نود سال گذشته، زرق و برق برآمده از ثروت نفت، جلوه‌ای ظاهری به آن بخشیده است. وزارتخانه، کارخانه، بزرگراه و ... بدون یک بوروکراسی عقلانی مدرن، حکمرانی پوک می‌سازد.

✅ من ترجیح می‌دهم در چهل‌وسومین سالگرد انقلاب، فقط سهم خودم در هشدار دادن نسبت به تأخیر در دولت‌سازی مدرن و تعلل در ساخت بوروکراسی کارآمد به عنوان مغز عقلانیت و اداره کشور را یادآور شوم.

✅ پوکی حکمرانی مدرن در ایران، وجوه مختلف دارد و فقط یکی از نشانه‌های آن فقدان یک نظام مالیاتی مدرن، عادلانه، منصفانه و ابزاری برای سیاست‌گذاری اقتصادی-اجتماعی مؤثر است.

✅ مرحوم دکتر حسین عظیمی مقاله‌ای با عنوان «ظرفیت مالیاتی در بخش خدمات غیردولتی» در سال 1365 نوشته و با محاسبه بر اساس آمارهای رسمی نشان داده که حداقل ظرفیت مالیاتی در سال 1362 برابر 1379 و حداکثر 1732 میلیارد ریال بوده (بین 137 تا 173 میلیارد تومان) و در همان سال 178 میلیارد ریال یا (حدود 18 میلیارد تومان) مالیات گرفته شده است. (کتاب مدارهای توسعه‌نیافتگی در اقتصاد ایران، صص. 306-297)

✅ مرحوم عظیمی در کتاب مدارهای توسعه‌نیافتگی در اقتصاد ایران، نقل قولی از کتاب تحریرالوسیله بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران می‌آورد به این مضمون: «البته دولت برای جمع چنین مالیات عمومی ... باید سرشماری دقیق کند و جمیع شغل‌ها و درآمدها از روی کمال دقت بررسی و ثبت شود و کشور اسلامی از همه کشورها نیازمندتر به ثبت احوال و سرشماری است بلکه نیازمند به ثبت اموال از روی بررسی دقیق نیز هست (چنانکه) برای تعدیل مالیات غیرمستقیم.» (ص. 314)

✅ خوب است این روزها که هر رسانه و منبری از سخن گفتن درباره انقلاب و امام پر می‌شود، این عبارت ایشان درخصوص ضرورت داشتن یک نظام مالیاتی درست مبتنی بر ابزار تشخیص درست ظرفیت مالیاتی در کشور اسلامی هم مد نظر قرار گیرد. این توصیه‌ای در راستای ساختن دولت مدرن است برای ما که به استناد سخن امام هم، هنوز حکمرانی مدرن ندارم. اگرچه علاقمندان به این بخش‌های سخت و طاقت‌فرسای توصیه‌ها زیاد نیستند، گویی آن‌چه تبدیل به شعار آسان نشود، طرفداری ندارد.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad