آقای رئیس‌جمهور بعدی – قسمت هشتم.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

آقای رئیس‌جمهور بعدی – قسمت هشتم

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ آقای رئیس‌جمهور بعدی، نکته چهاردهم این است: هر که باشی «تو خیلی کم می‌دانی اما قدرت‌ات زیاد است» و اگر مواظب نباشی، همین کار دستت می‌دهد.

☑️⭕️ چهاردهم: شما کم‌دان پرقدرت هستی

✅ آقای رئیس‌جمهور بعدی، هر قدر هم که عالِم، کتاب‌خوان، باتجربه، با سابقه وزارت و مدیریت ارشد، و اصلاً نخبه یا استاد دانشگاه غیرقلّابی باشی، امور مملکت متنوع‌تر، پیچیده‌تر و عظیم‌تر از آن است که شما از همه یا حتی بخش کوچکی از آن‌ها سر در بیاوری. شما قدرت داری و در رأس کابینه، چندین شورای عالی و مجامع مهم تصمیم‌گیری، می‌توانی بر تصمیمات تأثیر بگذاری، اما این مشکل کم‌دانی را حل نمی‌کند.

✅ نظام اداری درست برخلاف بدن انسان است. هر قدر به سمت بالای بدن حرکت کنید، از نیرو و قدرت کم شده و بر میزان اطلاعات و دانایی افزوده می‌شود. پاها و دست‌ها خیلی زور دارند، اما اطلاعات‌شان کم است، اما در سر، مغز جایگاه دریافت، انباشت و پردازش اطلاعات؛ گوش‌ها گیرنده اطلاعات شنوایی؛ چشم‌ها محل اطلاعات بینایی و زبان و بینی محل دریافت و پردازش اطلاعات چشایی و بویایی هستند. مغز، زبان، چشم، گوش و بینی اما زورشان کم است؛ فقط اطلاعات را دریافت و مغز آن‌ها را پردازش می‌کند و دستور می‌دهد.

✅ نظام اداری تقریباً برعکس است. بر خلاف مدیرانی که تصور می‌کنند خیلی می‌دانند، اتفاقاً اطلاعات در مراتب پایین نظام اداری است. اطلاعات مزارع، میزان کشت‌ها و آب مصرفی در مزارع پیش همان کارمندان و کارشناسانی است که در شهرستان‌ها با کشاورزان ارتباط دارند، وزیر چیز زیادی در این باره نمی‌داند. وزیر نفت، راه و شهرسازی، نیرو و کشور هم یک چیزهایی درباره مسأله‌ها در محل وقوع‌شان می‌دانند، اما اطلاعات دقیق‌تر در مراتب پایین اداری و نزد اصحاب مسأله است.

✅ آن کارمندان که داده‌ها را دارند، واقعیت را می‌دانند و گزارش‌هایی را که به دست وزیر و شما می‌رسد تهیه کرده‌اند، مخفی کردن اطلاعات مهم، شکنجه کردن داده و اطلاعات و اعتراف‌گیری از آن‌ها، و انواع فنون بازی با آمار را هم بلدند. این بازی سلسله‌مراتبی است. کارشناس بیشتر از مدیر کل، او بیشتر از معاون، معاون بیشتر از وزیر، و وزیر بیشتر از شما می‌داند. شما کم‌دان‌ترین آدم این سلسله‌مراتب هستی.

✅ شما چون اطلاعات دستگاه‌های مختلف را دریافت می‌کنی، مزیت‌ات این است که اگر آدم قابلی باشی و مشاوران خوبی داشته باشی، بتوانی اطلاعات را کنار هم بگذاری و به تصویری کلی از وضعیت دست یابی؛ و البته می‌توانی به توهم دانایی هم مبتلا شوی.

✅ شما چون خیلی قدرت داری، کاملاً محتمل است که زیردستان از جمله وزرا، معاونین و ... یاد بگیرند از ترس به گونه‌ای حرف بزنند که شما می‌پسندی. آن‌ها آدم‌های بدی نیستند، اما رفتار شما تعیین می‌کند که در برخورد با شما چگونه رفتار کنند. آن‌ها در ضمن، منطق رفتار شما را به زیردستان خودشان هم منتقل می‌کنند.

✅ نکته مهم را هنوز نگفته‌ام. نظام اداری مایل است تصمیم نگیرد و همه چیز را به مراتب بالاتر ارجاع دهد. آن‌ها که می‌دانند (مراتب پایین اداری)، قدرت و اختیار ندارند؛ و شما که قدرت و اختیار داری، به اندازه کافی نمی‌دانی و نمی‌توانی بدانی. نتیجه این می‌شود که بی‌قدرتان بی‌اختیار نظام اداری، که البته دوست دارند مسئولیت تصمیم‌گیری را هم نپذیرند، کارها را همین‌طور پله پله به بالا ارجاع می‌دهند.

✅ شما یکباره مواجه می‌شوید با انبوه مسأله‌ها و پرونده‌هایی که باید درباره‌شان تصمیم بگیری؛ و انبوهی از مسائل هم به شما نمی‌رسند و معطل می‌مانند. این در حالی است که درباره هیچ‌کدام از آن‌ها به اندازه کافی نمی‌دانی. شما فقط قدرت داری، بدون آن‌که به اندازه کافی بدانی.

✅ گیج و منگ میان انبوهی از مسأله‌ها می‌مانید، و کارها به تدریج قفل می‌شود. شما به دلیل نداشتن اطلاعات کافی قادر به تصمیم‌گیری نیستید، و کارکنان نظام اداری هم یاد گرفته‌اند اطلاعات تصمیم را در اختیار شما قرار ندهند. شما هم اختیار و اقتدار تصمیم‌گیری به آن‌ها نداده‌اید.

✅ شما به محض پا گذاشتن به اتاق رئیس‌جمهور می‌فهمی رئیس کلی شوراهای عالی هستی که اکثرشان تقریباً به هیچ دردی نمی‌خورند. آن‌ها کانون‌های قدرت هستند، اما اطلاعات تصمیم‌گیری در آن‌ها نیست. این همان معنای «کم‌دان پرقدرت» است. یک کار مهم شما، یافتن راهی برای مختار، مقتدر و مسئولیت‌پذیر کردن همه سلسله‌مراتب نظام اداری است. سعی می‌کنم موضوع را در نکات بعدی بیشتر توضیح بدهم.

#آقای_رئیس_جمهور_بعدی

قسمت‌های قبلی

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)
@fazeli_mohammad