آقای رئیس‌جمهور بعدی – قسمت دوازدهم.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

آقای رئیس‌جمهور بعدی – قسمت دوازدهم

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ هفده نکته قبلی شاید بدیهی اما عقلانی به نظر رسیده باشند، اما نکته هیجدهم، کمی غیرعادی و حتی غیرعقلانی جلوه می‌کند.

☑️⭕️ هیجدهم: علم علت توسعه نیست

✅ من خودم دانشگاهی‌ هستم، شما هم حتماً هستی، و بسیار شنیده‌ایم که پیشرفت علمی جوامع باعث پیشرفت اقتصادی، رفاه، اقتدار و امنیت ملی می‌شود. قصد ندارم وارد جامعه‌شناسی تاریخی رشد و پیشرفت اقتصادی بشوم، اما با شواهد نشان می‌دهم که رشد و پیشرفت اقتصادی در گام اول، نتیجه توسعه علمی نیست.

✅ ببین برادر من، برای بیان این نکته مهم، من آمار رشد اقتصادی کشورهای جهان از سال 2000 تا 2017 را میانگین گرفتم و آن‌ها را از بیشترین میانگین رشد اقتصادی تا کمترین مرتب کردم.

اسم بیست‌وهشت کشور اول این فهرست را برای شما می‌نویسم: گینه اکوتوریال (11.2)، میانمار (10.7)، آذربایجان (9.9)، قطر (9.92)، چین (9.9)، اتیوپی (9.8)، ماکائو (8.8)، ترکمنستان (8.7)، کامبوج (8.2)، تاجیکستان (8.19)، رواندا (8)، بوتان (8)، لائوس (7.6)، موزامبیک (7.3)، چاد (7.3)، مغولستان (7.3)، قزاقستان (7.1)، ازبکستان (7)، هندوستان (7)، ارمنستان (6.9)، ویتنام (6.7)، تانزانیا (6.7)، اوگاندا (6.6)، آنگولا (6.6)، زامبیا (6.5)، پاناما (6.5)، سیرالئون (6.4)، نیجریه (6.4). کشور ایران با میانگین رشد اقتصادی 3.8 درصد در هفده سال از 2000 تا 2017 در رتبه 120 قرار دارد.

✅ آقای رئیس‌جمهور بعدی، حال به این دقت کن که از سال 2000 تا 2017 ما از رتبه 48 در تعداد مقالات علمی در جهان در رتبه‌بندی SciMago به رتبه 16 ارتقا پیدا کردیمو تعداد مقالات ایران در این رتبه‌بندی از 1871 به 56105 مقاله افزایش یافته است. می‌بینی برادر ما 32 رتبه در انتشار مقالات علمی بهتر شدیم و تعداد مقالات‌مان 29.9 برابر شده است، اما میانگین رشد اقتصادی ما در جهان در تبه 120 قرار گرفته است.

✅ بگذار واقعیت تلخ‌تری را برای شما روشن کنم. میانگین رشد اقتصادی ما در سال‌های 1990 تا 1999 میلادی را 3.9 بوده و از نظر رتبه در جایگاه 75 جهان قرار داشتیم.

جالب نیست برای شما که وقتی هنوز رشد تعداد مقالات علمی ایران در دهه 1990 آغاز نشده بود، ما در رتبه 75 میانگین رشد اقتصادی جهان قرار داشتیم، اما در بیست سال بعدی که تعداد مقالات علمی‌مان 29.9 برابر شده، میانگین رشد اقتصادی‌مان به 3.8 کاهش یافته و هم رتبه میانگین رشد اقتصادی‌مان در جهان به 120 نزول کرده است؟

✅ شما به عنوان رئیس‌جمهور بعدی، باید از خودت بپرسی پس این همه سرمایه‌گذاری روی علم و تولید مقالات و رفتن از رتبه 48 جهان به رتبه 16 در تولید مقالات چه تأثیری در قریب دو دهه روی بهبود رشد و رفاه اقتصادی ایران و ایرانیان داشته است؟ بدتر این‌که در سال 2017 هیچ کدام از آن 28 کشوری که میانگین رشد اقتصادی‌شان در سال‌های 2000 تا 2017 از ما خیلی بهتر بوده، به استثنای چین و هند، از نظر تولید مقالات علمی از ما بالاتر نبوده‌ و نزدیک‌ترین‌شان به ایران کشور نیجریه با رتبه 52 در تولید مقالات علمی با انتشار 7855 مقاله است.

☑️⭕️ نتیجه‌

✅ امیدوارم هر چه زودتر نتایج تحلیل‌های خیلی بیشترم درباره رابطه علم و توسعه را در یک مقاله مفصل خدمت شما و مردم ایران ارائه کنم، اما اجمالاً عرض می‌کنم که:

توسعه علمی، علت رشد اقتصادی نمی‌شود، و بدون رشد اقتصادی، توسعه علمی هم دیر یا زود، افت می‌کند. توسعه دادن علم، کار پرخرجی است، و بدون رشد اقتصادی و بازار داشتن برای تبدیل علم به فناوری، کالا و فروش در بازار، تولید علم به کار بی‌حاصل و بی‌تقاضا تبدیل می‌شود.

✅ برای کشورهای در حال توسعه، رشد اقتصادی موتور محرکه توسعه علمی است نه علم موتور محرکه توسعه اقتصادی. توسعه که اتفاق افتاد، داستان کمی فرق می‌کند. آن‌وقت علم و فناوری موتور محرکه نوآوری می‌شود.

✅ برادر من، سامان دادن روابطی که باعث رشد اقتصادی شود،‌ بسیار مقدم بر توسعه علمی است.

✅ بگذار ساده بگویم، علم مثل کتاب آشپزی است، هر قدر هم کتاب آشپزی دقیق باشد، تولید غذا و فروش آن در بازار، به ابزار، روابط، ارتباط، انگیزه برای پخت و پز، مواد اولیه، انرژی، آشپزهای ماهر، و خریداران علاقمند نیاز دارد. یادت باشد، بدون کتاب آشپزی ولی با دیگر ملزومات آشپزی می‌توان غذا پخت، اما بدون ابزار، مواد اولیه، آشپز، انگیزه و بازار فروش و ...، و فقط با داشتن یک جلد کتاب – حتی کتاب مستطاب آشپزی مرحوم نجف دریابندری – هیچ کاری نمی‌شود کرد.

⭕️ علم، کتاب آشپزی است؛ همین! گولت نزنند.

#آقای_رئیس_جمهور_بعدی

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad