به اقتدار جهانی ایران میاندیشیم ارتباط با ما: هاشم منفرد @irgeopoliticsmail [email protected] انسانی کتاب: مرجع تخصصی کتب علوم انسانی ensaniketab.ir سایت ما: www.irgeopolitics.com
🇮🇷سناریوهای ایران در سال ۹۶.. سناریو ۱: شاید وقتی دیگر
#سناریوها
🇮🇷سناریوهای ایران در سال ۹۶
سناریو ۱: شاید وقتی دیگر
فعالیتهای نظامی و منازعات موجود در منطقه، که تا بهار ۱۳۹۶ نیز تدام یافته بود؛ تمایل به دستیابی به یک راهِ حلِ دیپلماتیک را افزایش داد. بازیگران منطقه که در چند سال گذشته و از آغاز بحران داعش به این نتیجه رسیده بودند که برتری نظامی در منطقه در عمل برای هیچکدام از بازیگران نه امکانپذیر است و نه پایدار؛ از فرآیند مذاکرات منطقهای به منظور دستیابی به راهحلی سیاسی استقبال کردند. در این فرآیند سیاسی، اگرچه برخی از کشورهای منطقه در سالهای گذشته تلاش داشتند تا با حذف ایران از فرآیند مذاکرات منطقهای، ایران را منزوی سازند؛ اما نهایتا در سال گذشته (۹۶) ایران را به عنوان یک بازیگر اصلی در فرآیند مذاکرات منطقه پذیرفتند. هر چند تمامی بازیگران از ابتدا میدانستند که هیج کشوری نمیتواند به تمامی اهداف خود دست یابد؛ اما افزایش تنشها، خطر سرریز شدن منازعات در سایر کشورهای منطقه و همچنین فرسایشی شدن منازعات گسترده در منطقه، این باور که «راهحل سیاسی بهترین گزینه قابل بررسی است»؛ را مورد اجماع تمامی بازیگران منطقهای و فرامنطقهای قرار داد. به این ترتیب تمامی بازیگران تلاش کردند تا بتوانند اولاً اولویتهای اصلی خود را در منطقه آینده تعریف کنند و ثانیاً بتوانند از میان بازیگران متعدد منطقهای و فرامنطقهای برای خود متحدانی انتخاب نمایند.
این مذاکرات توانست با اجماع منطقهای و قدرتهای فرامنطقهای روبهرو شود. این اجماع هرچند هیچ یک از بازیگران را کاملا خشنود نکرد؛ و بیم شکننده بودن آن میرفت؛ اما در این چند ماه توانسته است به برقراری یک وضعیت آرامش ولو نسبی و موقت بیانجامد. بازگشت آرامش به منطقه زمینه اولیه را برای تبدیل منطقه به یک منطقة قویتر نویدبخش خواهد بود. نتیجه این وضعیت تحقق امکان زیست مسالمتآمیز کشورهای منطقه در کنار یکدیگر و تبدیل منازعات سخت به تقابلها و رقابتهای سیاسی-اقتصادی منطقهای در چند ماه اخیر بودهاست.
پیشزمینه چنین دستاوردی در سیاست خارجی را میتوان برآمده از یک وضعیت داخلی آرام دانست. شرایطی که پس از انتخابات ریاستجمهوری اردیبهشت ماه سال گذشته، منجر به ایجاد یک اجماعِ نسبیِ داخلی بر سر رویکردهای خارجی بود. فضای رقابتی میان جریانهای سیاسی در زمان انتخابات، منجر به انتخاب رویکرد سیاست خارجی در فضای پس از انتخابات شد. سیاست خارجی تعامل منطقهای که در فضای انتخابات با اقبال عمومی مواجه شد؛ زمینهساز دستاورد سیاست خارجی منطقهای بود. در کنار این رویکرد دولت، وجود امنیت مناسب در کشور را میتوان هم علت و هم معلول شکلگیری این وضعیت دانست.
همزمان با آغاز فرآیندهای مذاکرات منطقه، تعامل با سرمایهگذاران خارجی در دستور کار دولت قرار گرفت. پیامد اقتصادی این سیاست خارجی، برقراری امنیت روانی لازم برای سرمایهگذاران داخلی و خارجی بود. مذاکراتی که پس از برجام آغاز شده بود؛ و به دلایل متعددی با کندی پیش میرفت؛ همراه با کاهش منازعات منطقهای با جدیت بیشتری همراه شد. سرمایهگذاران خارجی خصوصا سرمایهگذاران فرامنطقهای، به دلیل کاهش منازعات منطقهای و همچنین کاهش عدمقطعیتهای پس از انتخابات ریاستجمهوری، با اطمینان بیشتری نسبت به سرمایهگذاری در ایران تصمیمگیری نمودند. در چنین شرایطی کشور توانست خود را بهعنوان یکی از بهترین گزینههای منطقهای برای سرمایهگذاری معرفی کند. اگرچه اندازه بزرگ بازار ایران، همواره یکی از پیشرانهای اصلی سرمایهگذاران خارجی بوده است؛ اما شاید اصلیترین محرک سرمایهگذاران فرامنطقهای برای حضور در بازار ایران، امکان دستیابی به بازار کل منطقه بوده است. امری که نشانههای آن، هم به دلیل سیاستهای دولت در اجبار به صادرات محصولات تولیدی در ایران و هم به دلیل توانمندی بالای صنایع پشتیبان و زنجیره تامین مناسب تولید این شرکتها، قابل مشاهده است. این واقعیت که ایران به دلیل برخورداری از نیروی انسانی ماهر و دانشآموخته و همچنین فرهنگ کار و تولید دارای قدمت، میتواند زمینهساز مناسبی برای تولید محصولات و ارائه خدمات به کل بازار منطقه باشد؛ واقعیتی انکار ناپذیر است.
شاید بتوان سال گذشته را سال ایرانِ بینالمللی دانست. بینالمللیشدن فعالیتهای اقتصادی و جذب سرمایهگذاری خارجی همچنین سیاست خارجی گسترده دولت در سال گذشته تنها وجوه این بینالمللیشدن نبوده است. بینالمللیشدن از طریقِ عضویت در پروتکلهای مختلف اقتصادی (مانند پروتکلهای بانکی) و غیراقتصادی (مانند کنوانسیونها مربوط به حقوق مالکیت فکری) تبدیل به یک رویکرد جدی در تمام سیاستهای کشور شده است. چالش جدی در سال آینده را میتوان در اصلاحات ساختاری بخش اقتصادی، خصوصا شرکتهای دولتی دانست.
بخش دوم در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics