تمدن‌های باستانی ایران ۱ / تمدن

تمدن‌های باستانی ایران 1 / تمدن #مارلیک

💠 برخی تمدنهای باستانی ایران، مثل تمدن #املش، تمدن #مارلیک و تمدن #جیرفت و #شوش از نخستین تمدنهای شناخته شده بشری هستند.

مارلیک محوطه باستانی شناخته شده در کنار گوهررود (از شاخه‌های سفیدرود، در استان گیلان و نزدیک شهر رودبار است. نام مارلیک از مار + لیک (=سوراخ) تشکیل شده است زیرا منطقه کوهستانی با شکافهایی در کوه و سوراخهایی در زمین، که چنین پنداشته می شد که شبیه لانه ماران است.

در پاییز 1340 ش. تیم باستانشناسی ایران به سرپرستی #عزت_الله_نگهبان، به کاوش در منطقه رودبار پرداخت و با کشف چند تپه باستانی، و 14 ماه حفاری در تپه مارلیک (چراغعلی تپه)، موفق به کشف 53 آرامگاه باستانی شد که به دلیل شرایط اقلیمی منطقه، در بیشتر گورها اثری از اسکلت مردگان یافت نشد ولی بیش از 25000 شی هنری و ابزارهای جنگی، جامها و ظروف از جنس طلا، مفرغ، نقره و سفال کشف شد، 25000 شی، و به خاطر انبوهی اشیای یافت شده، مارلیک را غنی‌ترین گورستان عصر آهن در ایران می‌دانند.

در مجموع سه مرحله گاهنگاری در مارلیک شماسایی شده که به ترتیب مارلیک قدیم (سده‌های 15 و 13 پیش از میلاد) و مارلیک کلاسیک (12 و 11 پ.م) و فرهنگ مارلیک پایانی (سده 10 پ.م) نام نهاده اند. و با گونه شناسی اشیای یافت شده، نشان دهنده ارتباط تمدن مارلیک با نواحی غربی و مرکزی فلات ایران دارد.

💠 نقشمایه‌های اساطیری زیادی بر روی اشیای یافت شده وجود دارد و همچنین برخی اشیای ساخته شده به شکل موجودات اساطیری، نشان دهنده باورهای آیینی و اسطوره‌ای این اقوام است و بخشی از اساطیر #پیش_آریایی ایران را نمایندگی می کند که از اقوام بومی ایرانی وارد تمدن آریایی ها شده و در طول تاریخ به حرکت خود ادامه داده است.


#اساطیر_ایران
#مارلیک


منابع برای مطالعه بیشتر:
مارلیک شکوه فرهنگ عصر آهن گیلان، علی اکبر وحدتی
حفاری های مارلیک، 2 جلد، عزت الله نگهبان
تمدن مارلیک، از دانشنامه فرهنگ گیلان، بهروز همرنگ

برگرفته از کانال ایرانشناسی دانشگاه تهران

ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics