بازی گازی.. نویسنده: بهروز قزل

بازی گازی

نویسنده: بهروز قزل

«بازی گازی» ترکمنستان در هفته‌های اخیر فرصتی فراهم کرد تا با توجه به جوانب مختلف مراودات ایران و این همسایه‌ی شمالی، واقعیت‌های رابطه با این کشور مورد توجه قرار گیرد. پس از تجربه‌ی قطع گاز و غافلگیری در زمستان1386 و واکنش غیرمنتظره در برخی مسائل دریای خزر و اخلال ناگهانی در امور ترانزیت ناوگان ایرانی در ماه‌های اخیر، اینک بازی گازی دی‌ماه1395 می‌تواند به‌مثابه‌ی نقطه‌ی‌عطفی در تبلور ضرورت ارزیابی الگوی رفتاری ترکمنستان در تعامل با ایران ظاهر شود. الگویی که عملکرد غیرمنتظره‌ی طرف ترکمنی در یکسوی آن و غافلگیری طرف ایرانی در سوی دیگر آن عینیت یافته است.

پس از فروپاشی اتحاد شوروی، ایران یکی از نخستین کشورهایی بود که ترکمنستان را به‌منزله‌ی یک دولت مستقل به رسمیت شناخت و در دی‌ماه1371، تنها با فاصله‌ی چندماه از اعلام استقلال این کشور، سفارت خود را در شهر عشق‌آباد تأسیس کرد. نخستین دهه‌ی حیات سیاسی مستقل ترکمنستان و دوره‌ی زمامداری صفر مراد نیازف، روابط دو کشور در حوزه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شاهد رشد فزاینده‌ای بود. در این دوره، مؤلفه‌های خاص ژئوپلیتیکی اعم از هم‌پیوندی‌های قومی در دو سوی مرز مشترک دو کشور، به‌منزله‌ی عاملی مثبت و زمینه‌ساز گسترش روابط دوجانبه ایفای نقش کرد. نیازی به تصریح نیست که مسائل سیاسی و اقتصادی ناشی از فروپاشی نظام اداره‌ی متمرکز شوروی و الزامات دوره‌ی گذار هم در این بهبود فزاینده بی‌تأثیر نبود. حفظ امنیت و ثبات سیاسی-اجتماعی، غلبه بر بحران‌ها و مشکلات اقتصادی، تلاش برای تکمیل فرایند دولت- ملت‌سازی و در یک کلام، تلاش برای «بودن»، اصلی‌ترین دغدغه‌ی هیئت حاکمه‌ی ترکمنستان در آن سال‌ها بود....

@Irgeopolitics