روند مهاجرت تحصیل‌کرده‌های ایرانی

روند مهاجرت تحصیل‌کرده‌های ایرانی

بر خلاف تصور عمومی، ایران جزء کشورهای اصلی مهاجرفرست دنیا محسوب نمی‌شود. ایران در گزارش سازمان همکاری‌ اقتصادی و توسعه (2015) جزء 20 کشور اول و در گزارش بانک جهانی (2016) جزء 30 کشور اول ارسال کننده مهاجر قرار ندارد. نرخ مهاجرت ایران به کل جمعیت به صورت تجمعی 1.5 درصد تا سال 2013 بوده است که از میانگین جهانی 3.2 درصدی و اکثر کشورهای با وضعیت توسعه مشابه پایین‌تر است.

سرمایه‌های انسانی جوان و تحصیل‌کرده، بدون شک یکی از اصلی‌ترین دارایی‌‌های کشور محسوب شده و توسعه این دارایی‌ها و بکارگیری بهینه آن در توسعه کشور، از جمله موارد مورد تأکید در سیاست‌های کلی کشور و همچنین نقشه جامع علمی کشور است. با توجه به اهمیت موضوع نخبگان در سیاست‎های نظام، ضرورت توجه دقیق‎تر، علمی‎تر و همچنین پایش و رصد مستمر تحولات در این حوزه به شدت احساس می‎شود. نیاز به یادآوری نیست که اطلاعات قابل اتکاء و به‌روز در زمینه مهاجران و مهاجرت ضرورتی اجتناب‎ناپذیر برای سیاست‎گذاری مبتنی بر شواهد، اطلاع‎رسانی به افکار عمومی و شفاف‌سازی در مواجهه با تصورات غلط است.

بعضاً در محافل رسانه‌ای تحلیل‌هایی در خصوص شرایط بحرانی کشور در حوزه‌هایی مانند مهاجرت نخبگان، فرار مغزها، کاهش ضریب هوشی و نظایر آن ارائه می‎شود که موجب شکل‌گیری مباحثی جدی و چالش برانگیز در محافل سیاستی و تخصصی شده است. این در حالی است که بسیاری از تحلیل‌های ارائه شده در رسانه‌ها، مستند به آمار به‎روز و معتبر نبوده یا مبتنی بر برداشت‌های شخصی و تجربیات محدود افراد است که ممکن است تطابق کافی با واقعیات نداشته و یا از دقت کافی برخوردار نباشد.

‌به‌عنوان‌مثال، بر خلاف تصور عمومی، ایران جزء کشورهای اصلی مهاجرفرست دنیا محسوب نمی‌شود. ایران در گزارش سازمان همکاری‌ اقتصادی و توسعه (2015) جزء 20 کشور اول و در گزارش بانک جهانی (2016) جزء 30 کشور اول ارسال کننده مهاجر قرار ندارد.

نرخ مهاجرت ایران به کل جمعیت به صورت تجمعی 1.5 درصد تا سال 2013 بوده است که از میانگین جهانی 3.2 درصدی و اکثر کشورهای با وضعیت توسعه مشابه پایین‌تر است. بر اساس آخرین گزارش OECD در مورد افراد ترک وطن کرده، مجموعاً 845 هزار نفر ایرانی مهاجر در کشورهای OECD وجود دارد که معادل 1.5 درصد از جمعیت کشور است که کمتر از نصف میانگین جهانی 3.2 درصدی و کمتر از یک سوم میانگین 5 درصدی در کشورهای اروپایی است.

در بررسی حاضر، روند کلی مهاجرت در سطح بین‌المللی و وضعیت ایران در مقایسه با سایر کشورها، روند مهاجرت افراد تحصیل‌کرده و جابجایی دانشجویان در سطح بین‎المللی و نیز روند مهاجرت و جابجایی ایرانیان تحصیل‌کرده و جابجایی دانشجویان ایرانی (و مقایسه با کشورهای منتخب) مد نظر قرار گرفته و به ملاحظات سیاستی در باب جابجایی دانشجویان و مهاجرت تحصیل‌کردگان پرداخته شده‌است.

دریافت متن کامل پژوهش در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics