حکم لاهه و مسوولیت ما

حکم لاهه و مسوولیت ما

✍️ موفقیت ایران در دریافت «قرار موقت» از دادگاه لاهه، فصل جدیدی در رابطه میان ایران و دولت متخاصم ایالات‌متحده گشوده است. به عبارت دیگر، نه تنها به برکت گزارش‌های آژانس و منش سنجیده دستگاه دیپلماسی دولت روحانی، ایران پس از چند دهه از جایگاه «متهم» و موضع «دفاعی» خارج شده است، بلکه از این پس، فرصتی برای کشور فراهم شده تا برای اولین‌بار در برابر واشنگتن در جایگاه «شاکی» و موضع «تهاجمی» قرار بگیرد.

✍️ در راستای این اتفاق مبارک، چند نکته شایان ذکر است:

1️⃣ به‌رغم تصور غالبی که در فضای مجازی ایران ایجاد شده، این‌طور نیست که قرار موقت دادگاه لاهه فقط یک ارزش «تبلیغاتی» برای دیپلماسی عمومی کشور داشته باشد. به عبارت دیگر، این ادعا که «حکم دادگاه لاهه ضمانت اجرایی ندارد» یا «حکم موقت لاهه الزام‌آور نیست» یا این گزاره که «هر قطعنامه در حمایت از این حکم در شورای امنیت مورد وتوی آمریکا قرار خواهد گرفت» مبتنی بر تحلیل‌های عجولانه‌ای است که ظرافت‌ها و توسعه حقوق بین‌الملل را در سال‌های اخیر در نظر نمی‌گیرد...

2️⃣ اسناد حقوقی و بین‌المللی به اندازه‌ای که از آنها کار بکشیم و بهره‌برداری کنیم «مفید»‌ خواهند بود! در مورد حکمی که دادگاه لاهه به نفع ایران صادر کرده نیز زمانی می‌توان آن را واقعا برای منافع ملی «مفید» دانست که دستگاه دیپلماسی کشور بتواند با فراغ بال از ظرفیت‌های آن در رایزنی با اتحادیه اروپا، اجماع‌سازی به نفع ایران، جلب‌ حمایت سازمان‌های منطقه‌ای، جلب حمایت افکار عمومی، جلب حمایت جریان‌های مخالف ترامپ در آمریکا، به‌کارگیری سازوکارهای بین‌المللی و احیانا تعیین شروط مذاکره با واشنگتن به بهترین شکل استفاده کند.

3️⃣ صدور این حکم ظرفیت‌های جدیدی در داخل کشور نیز ایجاد می‌کند. در واقع، صدور این حکم مستعد این است که دولت، شرکت‌های خصوصی و جامعه مدنی ایران را برای جمع‌آوری موارد نقض و تخلفات آمریکا به همکاری، هم‌افزایی و تکاپو بیندازد تا از این پس ممانعت واشنگتن از ورود این اقلام به ایران بدون هزینه باقی نماند...

در واقع، با راه‌ افتادن این سازوکار «ثبت تخلف»، برای آمریکا بسیار مشکل خواهد بود مدعی شود که اقلام دارویی و بشردوستانه در ایران از تحریم معاف هستند حال اینکه – به‌رغم این معافیت ظاهری - سخت‌گیری‌های خزانه‌داری آمریکا بر بانک‌ها موجب شده اکثر آنها از تسهیل مراودات مربوط به خرید و فروش این اقلام سر باز زنند...

4️⃣ در پایان اینکه در فرازی از حکم دادگاه لاهه از طرفین دعوا خواسته شده تا از هرگونه اقدامی که به تشدید منازعه بینجامد خودداری کنند. هرچند این عبارت در اغلب احکام موقت از جانب قضات این دادگاه ذکر می‌شود، اما در مورد خاص ایران نباید از کنار آن به آسانی گذشت.

فراموش نکنیم که در مورد پیش‌‌رو، دولت ایالات‌متحده از هم‌اکنون صراحتا وعده داده - که برخلاف نص و روح این دستور - تحریم‌های جدیدی در حوزه نفت و بانک علیه ایران در آبان‌ماه به اجرا بگذارد که این اقدام نیز طبیعتا به تشدید منازعه می‌انجامد.

در نتیجه، لازم است از فرصت و ظرفیتی که این عبارت به‌وجود آورده برای مانع‌تراشی در برابر این اقدام آمریکا فعالانه و طلبکارانه بهره‌برداری کرد و این دستور را به گونه‌ای تفسیر کرد که تحریم‌های پیش‌بینی شده در آبان‌ماه را نیز در بر بگیرد.

دنیای اقتصاد

ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics