تحولات سیاسی داخلی افغانستان در سال ۱۳۹۵.. بخش دوم

تحولات سیاسی داخلی افغانستان در سال 1395

بخش دوم

این فسادی است که در سطوح پایین جریان دارد، درحالی‌که در سطوح بالا احتمالاًً وضعیت به‌مراتب نامطلوب‌تری وجود دارد. اگر دامنه و وسعت فساد پنهان در افغانستان را نبینیم،
توجه به همین ارقام هم گویای گستردگی فساد در نظام اداری افغانستان است که به یکی از مهم‌ترین موانع رشد و توسعه این کشور بدل شده است. بی‌تردید، می‌توان برای اختلافات در سطح سران و رقابت‌های سیاسی ناشی از آن در وخامت فساد اداری یا لااقل عدم بهبود وضعیت نقش و وزن مؤثری در نظر گرفت.

سوم، خیزش طالبان و تحولات پیرامون وضعیت سیاسی این گروه است که در سال جاری با تغییرات چشمگیری همراه شده است. طالبان در تمام دوران حکومت خود و به‌ویژه پس از وقوع حادثه یازده سپتامبر 2001، نتوانسته است مشروعیت سیاسی و بین‌المللی لازم را جهت کنشگری سیاسی در سطح داخلی افغانستان و عرصه بین‌المللی کسب کند. افکار عمومی جهان و منطقه، به‌ویژه افغانستان هنوز هم طالبان را به‌عنوان یک موجودیت غیرقانونی و هراس‌افکن می‌شناسند. بااین‌حال در سال‌های اخیر و به‌طور مشخص در سال جاری مجموعه تحولاتی موجب شد تا طالبان به‌صورت غیررسمی طرف گفت‌وگوی برخی بازیگران منطقه‌ای قرار گیرد و بدین‌ترتیب، نه به‌عنوان یک گروه تروریستی، بلکه به‌عنوان یک جنبش سیاسی یا گروه معارض قابل گفت‌وگو در قواره بین‌المللی شناخته شود.

طالبان چند سالی است که تماس‌هایی را با چین، روسیه و برخی کشورهای عرب و غیرعرب منطقه داشته است. این تماس‌ها پس از ظهور خطر داعش و مخالفت طالبان با فعالیت این گروه در افغانستان بیشتر شد و توانست منافع مشترکی را میان این گروه و برخی بازیگران منطقه‌ای ازجمله روسیه شکل دهد. فدراسیون روسیه از سرریز داعش از شامات به افغانستان و از آنجا به آسیای مرکزی که حیاط خلوت این کشور تلقی می‌شود، سخت در هراس است. هرچند طی دو سال گذشته داعش در افغانستان خطری جدی برای همسایگان این کشور نبوده است؛ بااین‌حال، نمی‌توان از احتمالات آینده چشم پوشید، ازاین‌رو روسیه مناسبات قوی‌تری با طالبان به‌عنوان یک جنبشِ معارضِِ متنفذِ افغان برای ممانعت از گسترش داعش در این کشور برقرار کرده است. علاوه‌براین، براساس گزارش‌های موجود طالبان در بدبینانه‌ترین ارزیابی‌ها بیش از چهل درصد خاک افغانستان را در اختیار دارد، برخلاف سنوات گذشته که تهاجمات خود را به فصول گرم سال محدود می‌کردند، زمستان سال قبل و امسال را در شمار روزهای عملیاتی خود لحاظ کرده و روندهای نظامی خود را متوقف نکرده‌اند. همچنین در کنار عملیات نظامی، اقدامات دیگری را در سطوح مختلف آغاز کرده‌اند. برای نمونه در سطح داخلی، انجام اقدامات کوچک عمرانی مانند: ایجاد و بازسازی راه‌های ارتباطی، تلاش در جهت بهبود روندهای اداری، مبارزه با فساد، کاهش بوروکراسی آزاردهنده اداری و اتخاذ رویکردهای جدید مانند: عدم سخت‌گیری نسبت به مدارس امروزی را در دستورکار قرار داده‌اند. در سطح بین‌المللی نیز براساس گزارش‌های موجود، آمدوشدهای دیپلماتیک با بازیگران دخیل در افغانستان تقویت شده و ارتباطات منظمی میان این گروه و برخی دولت‌ها ایجاد شده است؛ به‌گونه‌ای که مسکو در نشست سه‌جانبه‌ای که در ماه دسامبر 2016 (هفتم دی‌ماه 1395)، با حضور چین و پاکستان برگزار کرد و همچنین در نشست شش‌جانبه که در بیست و هفتم بهمن‌ماه 1395 با حضور روسیه، چین، هند، پاکستان، ایران و افغانستان برگزار شد، بر لزوم حضور طالبان در روند صلح و خارج کردن نام برخی از شخصیت‌های این گروه از فهرست تحریم‌های بین‌المللی تأکید کرد. همه این‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که دولت مرکزی و بخش قابل‌توجهی از مردم افغانستان، همچنان طالبان را به‌عنوان دشمن نخست خود به‌شمار می‌آورند.

درمجموع می‌توان وضعیت سیاست داخلی افغانستان در سال 1395 را ناآرام و پرتنش، بدون چشم‌اندازهای روشن سیاسی، ارزیابی کرد. نمودهای این آشفتگی سیاسی در حوزه‌های امنیتی افغانستان به‌شکل ملموسی قابل مشاهده است.

بخش اول در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@Irgeopolitics