توافق اخیرا بغداد-آنکارا و چشم انداز بحران عراق.. بخش اول

توافق اخیرا بغداد-آنکارا و چشم انداز بحران عراق

بخش اول

به گزارش مشرق،یوسف شفیعی- ترکیه در چند ماه اخیر نوعی تغییر سیاست در منطقه را به نمایش گذاشته است. اردوغان پس از کودتای نافرجام به این نتیجه رسید که با توجه به اتخاذ سیاست های اشتباه منطقه ای نمی تواند همزمان هم ثبات داخلی را تامین کند و هم جایگاه منطقه ای کشورش را تثبیت کند، از این رو این کشور در چرخشی محسوس نسبت به سوریه، تا حدی به جانب ایران و روسیه نزدیک شد و پس از 5 سال از ایده نظامی در سوریه عقب نشینی کرد و اکنون آنکارا به یکی از محورهای راه حل سیاسی در سوریه تبدیل شده است.

در مورد عراق نیز همین مسئله در حال تکرار شدن است و با توجه به دیدار این هفته نخست وزیر ترکیه با حیدرالعبادی، به نظر می رسد ترکیه خود را آماده می کند تا از پادگان بعشیقه عراق و موصل عقب نشینی کند و نیروهای خود را از عراق خارج سازد.

توافق اخیرا بغداد-آنکارا و چشم انداز بحران عراق

روز شنبه نخست وزیر ترکیه پس از دو سال تنش با عراق وارد بغداد شد تا به تنش های آنکارا با بغداد پایان دهد. در پایان دیدار «حیدر العبادی» با «ایلدیریم» نخست وزیر ترکیه، دو طرف در بیانیه‌ای اعلام کردند که بر سر 9 بند به توافق رسیده‌اند.

بنا به اعلام منابع خبری عراق، بغداد و آنکارا، تلاش متقابل برای ایجاد ثبات و امنیت و مبارزه با تروریسم و احترام به تمامیت ارضی دو کشور را اساس رابطه دیپلماتیک یکدیگر اعلام کردند.

همچنین گسترش روابط اقتصادی و تجاری و غلبه بر تمامی موانع در مسیر گسترش روابط از سوی دو طرف مورد تأکید قرار گرفت. توافق 9 بندی عراق و ترکیه نشان دهنده عقب نشینی محسوس ترکیه در مورد عراق است.

بندهای این توافق

1- دو طرف برای تحقق امنیت و ثبات و مبارزه با تروریسم در چارچوب احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی به عنوان اساس روابط فی مابین، تلاش می‌کنند.

2- درباره پایگاه بعشیقه نیز این یک پایگاه عراقی است و دولت عراق بر موضع خود در قبال آن ثابت است و ترکیه گام‌های خود را برای خروج نیروهایش از این پایگاه بردارد و این پرونده بسته شود. ترکیه نیز بر احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت عراق تأکید دارد.

3- در موضوع اقتصادی، دو طرف بر اهمیت گسترش سطح همکاری‌های تجاری و اقتصادی بین دو کشور، به خصوص در زمینه بازسازی مناطق تخریب شده در خلال مبارزه با تروریسم و اجرای توافقات پیشین تأکید دارند.

4- همچنین دو طرف بر سر افزایش همکاری‌ها در خصوص مدیریت آب رود دجله و فرات و منابع آبی مشترک به توافق رسیده‌اند.

5- ترکیه از پیروزی‌های نیروهای مسلح و امنیتی عراق در عملیات آزادسازی نینوی و غلبه بر گروه تروریستی داعش تمجید می‌کند.

6- عدم اجازه به حضور گروه‌های تروریستی در خاک کشور خود و عدم مبادرت به هر اقدامی که امنیت طرف مقابل را تهدید کند نیز از دیگر توافقات آمده در این بیانیه است.

7- همچنین دو طرف در رابطه با مبارزه با تروریسم، اعلام کرده‌اند که به طور جداگانه با ائتلاف بین‌المللی همکاری خواهند کرد.

8- دو طرف بر ضرورت پیشرفت در روابط فرهنگی و گردشگری جهت تقویت پیوندهای فرهنگی و اجتماعی بین مردم دو کشور تأکید دارند.

9- برقراری تفاهم در شناسایی منافع و تهدیدات مشترک از نظرگاه استراتژیک و اقدام در جهت ایجاد ثبات و امنیت منطقه و مقابله با تمامی موانع پیش‌ رو از جمله فرقه‌گرایی.

البته یک روز بعد از این توافق، نخست وزیر ترکیه گفت بعد از سروسامان یافتن اوضاع در بعشیقه، نیروهای ترک از آنجا عقب نشینی می کنند که به نوعی خلاف توافقات روز قبلش با مقامات عراق است، اما به هر حال این توافق 9 بندی به خوبی نشان دهنده وضعیت مناسب ارتش عراق در میدان نبرد با تروریست ها است.

اعلام خروج نیروهای ترکیه از عراق و یا دست کم فراهم شدن زمینه این کار، مهم‌ترین دستاورد اعلام شده نخستین دیدار رسمی نخست وزیر ترکیه از عراق از زمان شروع تنش های دو کشور است. حضور 500 نیروی نظامی ترکیه در پایگاه نظامی «بعشیقه» در شمال شرقی موصل، در ماه های گذشته سبب تیره شدن روابط میان آنکارا و بغداد شده بود.

دولت عراق ضمن درخواست خروج این نیرو‌ها از خاک کشورش، حضور آن‌ها را «نقض فاحش» حاکمیت عراق خوانده بود. این در حالی بود که ترکیه ادعا می‌کرد نیرو‌هایش به درخواست مقامات محلی (دولت خودمختار کردستان عراق) در منطقه مذکور حضور دارد.

موضوع حضور نیروهای نظامی ترکیه در شمال عراق، به جنجال و مناقشه شدیدی میان دو طرف دامن زده بود. این امر به ویژه از آن جهت اهمیت یافت که از 17 اکتبر، نیروهای دولتی و مردمی عراق، عملیاتی گسترده برای بازپس گیری موصل از اشغال داعش آغاز کردند و در این میان، آنکارا نیز اصرار داشت نیرو‌هایش باید در این عملیات مشارکت کنند؛ امری که با مخالفت شدید بغداد روبه رو شد.

بخش دوم در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics