📌 سناریوهای مواجهه ترامپ با ایران.. 📝 دکتر امیر ناظمی (آینده‌پژوه)

📌 سناریوهای مواجهه ترامپ با ایران

📝 دکتر امیر ناظمی (آینده‌پژوه)

✔️ رابطه ایران و آمریکا و آینده‌ی آن، از زمان ملی شدن صنعت نفت تا همین امروز موضوعی جذاب برای آینده‌نگاری است. آمدن ترامپ این جذابیت را به دلیل پیش‌بینی‌ناپذیری ترامپ دوچندان کرده است. مجموعه رفتارهای ترامپ در ماه‌های گذشته، بر پیچیدگی افزوده است، چرا که کدگشایی از رفتارهای او به‌سادگی امکان‌پذیر نیست. ترامپ نه مانند اوباما است که راهبردهایش مشخص باشد نه در کنارش خبرگانی مانند "کیسینجر" و "برژینسکی" نشسته‌اند، که بتوان دیدگاه‌هایشان را بازخوانی کرد.

✔️ آینده رفتار ترامپ در قبال ایران، در قالب سناریوهای پنج‌گانه‌ای تشریح شده که هرکدام روایت خاصی از آینده‌ی ایران نیز هست. اینکه ترامپ آگاهانه از آشکار شدن استراتژی‌هایش در مواجهه با ایران پرهیز می‌کند یا هنوز استراتژی مشخصی ندارد؛ مشخص نیست. این ۵ داستان یا سناریو با هم تفاوت‌های ذاتی دارند و گاه در تقابل و تعارض با همدیگر نیز قرار می‌گیرند. این که کدام روایت صحیح است، را تاریخ مشخص خواهد کرد. تاریخی که توسط ما، آمریکا و سایر کشورها ساخته خواهد شد.

✅ سناریوی ۱: "بازگشت به دوران پیشابرجام: انزوای ایران"

🔺فرض اصلی در این سناریو آن است که «ایران یک خطر بالقوه برای منافع آمریکا در منطقه است؛ برجام توافق خوبی نیست».

🔺به این ترتیب است که ترامپ تلاش دارد تا دوباره اجماع جهانی علیه ایران ایجاد نماید. در این سناریو، اسرائیل و عربستان نیز هم‌راستا با تلاش آمریکا خواهند بود. خصوصا در دوره‌ی پساداعش که رقابت قدرت میان ایران و عربستان در منطقه، باید در قالب‌های دیگری بازتولید شود. به این ترتیب عربستان تلاش خواهد کرد تا هم نفوذ ایران در منطقه کاهش یابد و هم از توانمندی ایران در جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تبدیل ایران به قدرت بزرگ منطقه‌ای کاسته شود.

🔺در این وضعیت آمریکا تنها به دنبال «نقض برجام توسط ایران» است.

✅سناریوی ۲: "ترامپ پلیس بد: سخت‌گیری بر ایران"

🔺فرض اصلی در این سناریو آن است که «کنترل ایران تنها از طریق سخت‌گیری بر ایران و سوق دادن او به سوی رفتار محافظه‌کارانه امکان‌پذیر است». به این ترتیب دولت ترامپ این فرض را دارد که هر چقدر بر ایران سخت‌گیری شود؛ رفتار ایران کنترل‌پذیرتر خواهد بود.

🔺در این سناریو آمریکا تمایلی به نقض برجام ندارد اما فرض راهبردی آمریکا آن است که در صورت عدم وجود یک پلیس بد، ایران ممکن است بدون ملاحظه به افزایش قدرت و حیطة فعالیت خود در منطقه و جهان بپردازد. به این ترتیب ایجاد یک فضای خوف و رجا می‌تواند اصلی‌ترین سازوکار تنظیم رفتار در دوران برجام باشد.

🔺به این ترتیب آمریکا سیاست متفاوتی از اروپا در قبال ایران خواهد داشت. در این تقسیم نقش آمریکا اساسا نقش پلیس بد در دنیا را ایفا می‌کند. این نقش توسط بازیگرانی مانند اسرائیل و کشورهای عرب تقویت می‌شود.

✅ سناریوی ۳: "ایران کلید منطقه: حل چالش خاورمیانه"

🔺فرض اصلی در این سناریو آن است که «پاشنه آشیل آمریکا در سیاست خارجی مسالة خاورمیانه است. خاورمیانه باید یکبار و برای همیشه بازآرایی شود». حل پایدار مساله خاورمیانه به معنای تغییر ۱)وضعیت و ۲)رفتار بازیگران اصلی در این منطقه خواهد بود.

🔺به این ترتیب آمریکا تلاش خواهد کرد تا اولا از میزان نفوذ ایران در منطقه بکاهد، خصوصا با فشار بر حزب‌الله لبنان و ثانیا به یک تقسیم کار منطقه‌ای با بازیگران اصلی دست یابد. تقسیم کار با ۱)روسیه، ۲)ترکیه و ۳)عربستان در منطقه بیش از هر عاملی متکی بر ایجاد یک توازن منطقه‌ای و مهارهای چندگانه است.

✅ سناریوی ۴: "الگوی برجام: حل مساله ایران-آمریکا"

🔺فرض اصلی در این سناریو آن است که «برجام نشان داد ایران ظرفیت دستیابی به یک توافق جهانی را دارد. آمریکا باید بر همین اساس رفتار کند: ۱)فشار بر ایران، ۲)نشاندن آن بر سر میز مذاکره و ۳)دستیابی به توافق ایران-آمریکا».

🔺پیش‌فرض آمریکا آن است که مدل برجام، مدلی قابل تکرار برای سایر موضوعات و از جمله موضوع ایران-آمریکا است.

🔺در این سناریو ایران باید بپذیرد که ترامپ تاجر است! و اهل مذاکره و بده-بستان است. به این ترتیب موضوع گفتگوی مستقیم ایران-آمریکا به عنوان گزینه‌ای پیشِ رویِ ایران، بر روی میز قرار گیرد.

✅ سناریوی ۵: "براندازی: ناثباتی در ایران"

🔺فرض اصلی در این سناریو آن است که «برآورد راهبردی آمریکا ناثباتی در آینده ایران است.»؛ به این ترتیب برجام باید نیمه‌جان ادامه یابد. هر نوع موفقیت برجام یعنی شکست سناریوی براندازی. به این ترتیب حفظ برجام بر روی کاغذ و در همان حال عدم موفقیت برجام یک راهبرد اصلی خواهد بود.

🖇 برای مطالعه متن کامل این آینده‌پژوهی از لینک زیر استفاده کنید:

https://t.me/irgeopolitics/4229

ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics