جایگاه غرب آسیا در سند سیاست خارجی نوین روسیه - بخش دوم

جایگاه غرب آسیا در سند سیاست خارجی نوین روسیه - بخش دوم

این سند چه تأثیری بر استراتژی‌ها و راهبردهای جدید مسکو در غرب آسیا خواهد گذاشت؟
این سند نشان می‌دهد که روسیه همچنان بر حضور خود در غرب آسیا تأکید و این حضور را نه مداخله‌جویانه بلکه صلح‌طلبانه دانسته و ادعا می‌کند که در چهارچوب سازمان ملل عمل و بیشتر براساس اراده بین‌المللی عمل خواهد کرد؛ اما من فکر می‌کنم برای اینکه بدانیم سیاست روسیه در غرب آسیا چه خواهد بود، باید توجه داشته باشیم که با توجه به فشاری که غرب در شرق اروپا به‌ویژه در اوکراین به روسیه می‌آورد، روسیه فضا را مناسب دیده است که در حیاط خلوت آمریکا یعنی غرب آسیا دست به اقداماتی بزند. براین‌اساس در سال‌های آتی حضور خود را پررنگ‌تر کند. چون اخیراً خبردار شدیم که آمریکایی‌ها هزاران تانک را عازم آلمان کردند که ازطریق آلمان در شرق اروپا یعنی لهستان، مجارستان و رومانی مستقر شوند و این درست برخلاف پیمان پاریس در سال 1990 (در این پیمان قرار شد که سلاح متعارف در اروپا به‌شدت کاهش پیدا کند). است این نشان می‌دهد که ما وارد یک دوره تحول جدید شدیم. آمریکایی‌ها در دوره ترامپ قول دادند که به روس‌ها نزدیک شوند؛ اما با همین اقدام که هزاران تانک را عازم آلمان کردند نشان دادند که این برنامه بلندمدت است و آنها می‌خواهند بر روسیه فشار آورند.

براساس این سند نگاه روسیه به بازیگران اصلی منطقه غرب آسیا در دوره نوین چه خواهد بود؟
چیزی به‌عنوان بازیگران اصلی را در غرب آسیا نمی‌توان دید؛ اما ایران به‌عنوان یک بازیگر در بند 94 این سند مورد اشاره قرار گرفته و بر توسعه همه‌جانبه همکاری‌ها تأکید دارد. درواقع در حدود پانزده سندی که بعد از فروپاشی شوروی سند پایه درمورد مسائل نظامی امنیتی و سیاست خارجی منتشر کردند، برای اولین‌بار در یک سند پایه اسمی از ایران برده می‌شود و کلمه‌ای به‌کار برده شده، توسعه همه‌جانبه همکاری است، یعنی هنوز با تعامل راهبردی، شراکت راهبردی و... (که برای کشورهایی مثل ویتنام و یا هند به‌کار برده) خیلی فاصله داریم. این موضوع نشان می‌دهد که جایگاه ایران در نگاه روس‌ها نسبت به قبل ارتقا پیدا کرده، ولی هنوز در سطحی است که اصطلاحاً اسم آن را به‌دنبال توسعه همه‌جانبه همکاری با جمهوری اسلامی ایران گذاشته‌اند؛ بنابراین به‌نظر می‌رسد که جایگاه ایران هنوز در رده‌های چهارم و پنجم در اولویت‌های سیاست‌ خارجی روسیه است. همچنین در سوریه اشاره شده که به‌دنبال یک راه‌حل مسالمت‌آمیز از طریق سازمان ملل و مبارزه قاطع با ترویست‌هاست.

باتوجه به فحوای کلام و برداشت از متن آیا مشخص است در آینده سیاست‌های اعلانی و غیراعلانی مسکو نسبت به بازیگران عربی به‌ویژه عربستان چگونه خواهند بود؟
درمورد عربستان و غرب آسیا اگر بخواهیم به سند توجه کنیم بر گسترش روابط با کشورهای عربی و خلیج فارس تأکید و نگاه در چهارچوب توسعه متوازن مناسبات با ایران و کشورهای عربی منطقه است. یعنی همزمان توسعه مناسبات همه‌جانبه با ایران و کشورهای عربی را در حوزۀ خلیج فارس دنبال می‌کند. بنابراین روسیه در سیاست اعلانی خود به‌دنبال تقویت مناسبات همه‌جانبه خود با کشورهای منطقه است؛ ولی درعین‌حال در سیاست اعمالی به‌طور قطع می‌توانیم این را پیش‌بینی کنیم از تعارضات موجود در بین کشورهای منطقه قطعاً به نفع خود استفاده خواهد کرد.

بخش اول در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics