🔵منشور حقوق شهروندی و مذاهب و اقوام ایرانی. 🖊سالار سیف‌الدینی (پژوهشگر مسائل قومی)

🔵منشور حقوق شهروندی و مذاهب و اقوام ایرانی
🖊سالار سیف‌الدینی (پژوهشگر مسائل قومی)

فربه‌سازی مقوله قومیت، دامی است که درنهایت موجب تضعیف نهاد دولت خواهد شد. اما تمایل زیادی وجود دارد که برخی از مطالبات مشروع قومی در قالب حقوق شهروندی پاسخ داده شوند. پارادوکس مهمی که در این مقطع ظاهر می‌شود این است که آیا مقوله «شهروندی» با «قومیت و قبیله» در تضاد است؟

آنچه در گفتمان شهروندی اهمیت دارد، فردیت است. فردیت به‌مثابه یک لایه مهم سیاسی- اجتماعی در سطح عالی قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری موردتوجه است زیرا در این گفتمان «فرد» است که واحد تحلیل و واجد حق و تکلیف قرار می‌گیرد نه گروه‌ها و اجتماعات. بنابراین بر اساس قراردادی بین افراد و دولت که می‌توان آن را یک میثاق ملی به‌حساب آورد، گروه‌ها و اجتماعات نمی‌توانند حقوق و تکالیف افراد و به‌عبارت‌دیگر فردیت را محدود کنند، مگر گروه‌هایی که افراد داوطلبانه به آن پیوسته‌اند و حضور در آن مشروط به چشم‌پوشی از برخی امتیازات فردی است، مانند عضویت در «دولت- ملت».


شهروندی معمولاً بر اساس کیفیت رابطه فرد و دولت تعریف می‌شود و منظور وفاداری فرد به یک دولت ملی است که از بدو تولد ایجاد می‌شود و یا با اخذ تابعیت یک دولت جدید بر اساس یک مراسم دولتی (مانند ایالات متحده) منعقد می‌شود. از سوی دیگر قومیت بر اساس منابع الهام و احتمالاً بیعت‌های فروملی شکل می‌گیرند. جوامع/جنبش‌های قومی تا اندازه زیادی از «فردیت» و حق انتخاب افراد کاسته و منابع وفاداری (بیعت) غیر از دولت ملی ایجاد می‌کنند. این منبع وفاداری می‌تواند طیفی متنوع از سطوح طایفه‌ای تا دولت‌های همسایه (در جنبش‌های انضمام‌طلب) و حتی خود مقوله منافع قومی (به‌جای منافع ملی) را شامل شود.

رونمایی از منشور در میان نخبگان محلی نیز بارقه‌هایی از امید بیدار کرده است و باعث افزایش ضریب اعتماد آن‌ها به دولت شده است. در میان نخبگان اهل سنت به‌ویژه در نواحی که دارای شکاف متراکم مذهبی – زبانی‌اند بازخوردهای مثبتی نسبت به رونمایی از منشور وجود دارد و بر این باورند که با تکیه بر چنین میثاقی می‌توان به دستاوردهای بیشتری در زمینه حقوق شهروندی به‌ویژه در زمینه‌های محسوس و ملموسی چون حق استخدام و بهره‌مندی از مذهب خاص در تهران (مانند مسجد اهل سنت) دست پیدا کرد.

متن کامل مقاله در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics