قصیدهٔ۸..۱. فلک کژروتر است از خط ترسا. مرا دارد مسلسل راهب‌آسا

قصیدهٔ۸

۱. فلک کژروتر است از خط ترسا
مرا دارد مسلسل راهب‌آسا

🍃🍃🍂🍁🍂🍃🍃
این قصیده را ترسائیه می‌نامند؛ به دلیل آنکه در آنکه در آن از اصطلاحات و عقاید مسیحیت بسیار استفاده شده است. در شعر خاقانی مقصود آندرونیکوس کمننوس است که خاقانی در ۵۶۵ ه.ق(بعد از ۱۱۷۰ میلادی) در این قصیدهٔ مسیحیت برای رهایی از زندان اخستان شروانشاه او را شفیع قرار داده است و شاعر وی را عظیم‌الروم، عزّالدوله، مخلص المسیح، کهف الحواری می‌نامد و قصیدهٔ دیگری در مدح همین شخص به مطلع ذیل دارد که در آنجا نیز از او شفاعت رهایی از زندان خواسته است:
روزم فرو شد از غم و هم غم‌خواری ندارم
رازم برآمد از دل و هم دلبری ندارم
(دیوان، ص۲۷۹)
۱. فلک: چرخ، سپهر، از نظر قدما جسمی است کروی و دارای حرکت دورانی و ذاتی، فلک از چپ به راست شروع به چرخش می‌کند؛ از این‌رو، فلک را کج‌رو گویند که مطابق میل شاعر نمی‌گردد و او را از رسیدن به آرزوهایش بازمی‌دارد.
خط ترسا: خط مسیحیان، خطی است که کتاب مقدس نصارا به آن نوشته شده است و قدیم‌ترین انجیل‌های موجود به خط لاتینی است که در مقایسه با خط عربی که از سمت راست نوشته می‌شود، از چپ به راست نوشته می‌شده است و شاعر به همین دلیل آن را کج‌رو گفته است و در ابیات دیگری به این کج‌روی خط ترسا اشاره دارد:
مسیح‌وار پی راستی گرفت آن دل
که باشگونه‌روی بود چون خط ترسا
(دیوان، ص۷)
کز رشک سحرهاش به حیرت رود به عجز
رای مسیح چون خط ترسا ز کژروی
(دیوان، ص۹۳۵)

مسلسل: در اینجا دارای ایهام است که سخن‌پرداز چیره‌دست شروانی دو معنی را از آن اراده می‌کند: ۱. پیاپی و دایمی(فلک مرا مانند راهبان پیوسته در بند و زنجیر نگه می‌دارد.)
۲. به زنجیر بسته‌شده و مقیّد (فلک مرا مانند راهبان به زنجیر می‌کشد.)
راهب‌آسا: مانند عابد مسیحی؛ راهبان مسیحی و تارکان دنیا برای ریاضت و کشتن نفس به گردن یا دست و پای خود زنجیر می‌بستند.

معنی: سپهر کج‌روتر از خط ترساست (بر وفق مراد من نمی‌گردد) مرا مانند راهبان مسیحی به بند و زنجیر می‌کشد.

@khaghanieshervani