قصیدهٔ۸..۸۲. به خمین و به دنح و لیلة‌الفطر. به عید هیکل و صوم‌العذارا

قصیدهٔ۸

۸۲. به خمین و به دنح و لیلة‌الفطر
به عید هیکل و صومُ‌العـذارا

🍃🍃🍂🍁🍂🍃🍃
خمسین: همان روزهٔ پنجاههٔ نصاری است. (نک: همین قصیده؛ بیت۳۱)
دنح: مأخوذ از سُریانی به معنی طلوع و مراد طلوع عیسی(ع) است؛ از اعیاد مسیحیان است و آن مطابق با روز ششم فوریه و آن روز غسل حضرت عیسی(ع) است. ابوریحان بیرونی در «التفهیم»، ۴۴۸ می‌نویسد: «ششم روز است از کانون آخر و بدین روز یحیی بن زکریا عیسی بن مریم را به جوی اردن تعمید کرد و بشست.» (فرهنگ لغات و تعبیرات خاقانی)
لیلة‌الفطر: شب فطر، روزهٔ مسیحیان هفت هفته است. آخرین یکشنبهٔ هفتهٔ هفتم را که برای روزه گشادن به معبد می‌روند و به دعا و ذکر می‌پردازند، عید فطر می‌گویند و شب آن یکشنبه را شب فطر می‌نامند.
عید هیکل: نخستین یکشنبه پس از تولد حضرت را عید هیکل می‌گویند.
صوم‌العذری: روزهٔ سه‌روزه‌ای که از روز دوشنبه بعد از عید دنح آغاز می‌شود و تا روز پنج‌شنبه ادامه دارد.
مینورسکی می‌نویسد: «صوم‌العذری دوشنبه بعد از عید تجلی آغاز می‌شود و سه روز طول می‌کشد.» (شرح قصیدهٔ ترسائیه، ص۷۲)
ابوریحان بیرونی در وجه تسمیهٔ آن چنین آورده است:
«و گفته‌اند که سبب آن این است که پادشاه حیره پیش از اسلام از دخترهای دوشیزه عبادی چندین نفر را انتخاب کرد تا آنکه آنان را به زنی بگیرد و این دوشیزگان سه روز روزهٔ وصال گرفتند و پادشاه در روز آخر این روز بمرد. و برخی گفته‌اند که این روز را دوشیزگان عبادی عرب از راه سپاسگزاری به خداوند که عرب بر عجم در روز ذی‌قار غلبه کرد و‌نتوانستند ایرانیان به عنقفیر، دوشیزهٔ دختر نعمان، ظفر بیابند، روزه داشتند.» (ترجمهٔ آثارالباقیه، ص۵۰۲)

@khaghanieshervani