قصیدهٔ۳..۴۵. زبان ثناگر درگاه مصطفی خوشتر. که بارگیر سلیمان نکوتر است صبا

قصیدهٔ۳

۴۵. زبان ثناگر درگاه مصطفی خوشتر
که بارگیر سلیمان نکوتر است صبا

🍃🍃🍂🍁🍂🍃🍃
بارگیر: اسب و اشتر و امثال آن باشد برای بارکردن و سواری، هودج و کجاوه.
سلیمان: «پسر داوود و از پیغمبران و پادشاهان بنی‌اسرائیل است که بر طبق روایات مذهبی ۷۰۰ سال سلطنت کرد و تورات را نشر داد؛ اما در متون تاریخی پادشاهی او را ۹۳۵-۹۷۳ پیش از میلاد گفته‌اند. او در سوریهٔ قدیم یا شام می‌زیست. در آیهٔ۳۰ سورهٔ «ص» آمده است:

وَوَهَبْنَا لِدَاوُودَ سُلَيْمَانَ نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ
ﻭ ﺳﻠﻴﻤﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺍﻭﺩ ﺑﺨﺸﻴﺪﻳﻢ، ﭼﻪ ﻧﻴﻜﻮ ﺑﻨﺪﻩ‌ﺍﻯ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺭﺍﺳﺘﻰ ﺍﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭ بازگشتﻛﻨﻨﺪﻩ [ﺑﻪ ﺧﺪﺍ] ﺑﻮﺩ.

باد فرمانبر سلیمان بود و تخت او را که شادروانی به مساحت چهل فرسنگ در چهل فرسنگ بود، حمل و نقل می‌کرد. علاوه‌براین مأمور بود که هر چه را که در ملک سلیمان می‌گذرد، به گوش او برساند.
سلیمان بر تمام جنّ و دیو و انس و جانوران مختلف مسلط و حاکم بود و اجنّه جزو
لشکر او بودند. در آیهٔ ۱۷ سورهٔ نمل آمده است:

وَحُشِرَ لِسُلَيْمَانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ
ﻭ ﺑﺮﺍی ﺳﻠﻴﻤﺎﻥ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻧﺶ ﺍﺯ ﺟﻦّ ﻭ ﺍﻧﺲ ﻭ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎﻥ، ﻫﻤﻪ ﮔﺮﺩﺁﻭﺭی ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﻫﺮ ﮔﺮﻭهی ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﺧﻮﺩ ﻣﺴﺘﻘﺮ میﮔﺮﺩﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﭘﺮﺍﻛﻨﺪگی ﻭ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺁمیختگی ﺑﺎﺯﺩﺍﺷﺘﻪ می‌ﺷﺪﻧﺪ.

همچنین در آیهٔ ۱۲ سورهٔ سبا آمده است:

وَمِنَ الْجِنِّ مَن يَعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِ
ﻭ ﺑﺮﺧﻰ ﺍﺯ ﺟﻦّ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭﺷﺎﻥ ﭘﻴﺶ ﺍﻭ ﻛﺎﺭ ﻣﻰ ﻛﺮﺩﻧﺪ.

دلیل حکومت سلیمان بر جنّ و انس انگشتری سلیمان بود که نگینی به وزن نیم‌دانگ داشت و بر آن اسم اعظم نقش شده بود. در قصص‌الانبیای نیشابوری(ص۲۷۸و ۲۷۷) آمده است:
داوود آن نگین را که از آدم علیه‌السلام میراث مانده بود و باز بدو رسیده... به سلیمان داد و برهان و معجزهٔ او گشت. روزی دیوی به نام صخر جنّی، که به زشت‌رویی مشهور است، آن انگشتری را به حیله ربود و در نتیجه چهل روز به جای سلیمان سلطنت کرد؛ عاقبت‌الامر، این مشکل به تدبیر وزیر سلیمان، آصف‌بن برخیا، حل شد. بعد از آن‌که سلیمان انگشتری و در نتیجه سلطنت را از دست داد، مناجات کرده، گفت: ربِّ اغفِرلی وَهَبْ لی مُلکاً لایَنبَغی لِاَحَدٍ مِن بَعدی (آیهٔ۳۴ سورهٔ ص)، پروردگارا مرا بیامرز و ببخش مرا پادشاهی که هیچ‌کس تحصیل آن به آسانی نتواند کرد تا معجزهٔ من باشد، یا آن‌که ملکی به من ده که از نهایت عظمت حصول آن دیگری را ممکن نباشد.
سلیمان زبان مرغان را می‌دانست؛ از این‌رو او را صاحب منطق‌الطیر گفته‌اند.
در آیهٔ ۱۶ سورهٔ نمل آمده است:
وَوَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ وَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنطِقَ الطَّيْرِ وَأُوتِينَا مِن كُلِّ شَيْءٍ
ﻭ ﺳﻠﻴﻤﺎﻥ ﺍﺯ ﺩﺍﻭﻭﺩ ﻣﻴﺮﺍﺙ ﻳﺎﻓﺖ ﻭ ﮔﻔﺖ: ﺍﻯ ﻣﺮﺩم، ﻣﺎ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎﻥ ﺭﺍ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻳﺎﻓﺘﻪﺍﻳﻢ ﻭ ﺍﺯ ﻫﺮ ﭼﻴﺰﻯ ﺑﻪ ﻣﺎ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.

اما چنان‌چه در قصص آمده است «او علاوه بر زبان طیور، زبان جانوران دیگر را نیز می‌دانست؛ چنان‌که با مورچه سخن می‌گفت.» (فرهنگ تلمیحات، سیروس شمیسا)

صبا: به مجاز خاص و عام در معنی مطلق باد به کار رفته است.
مصراع دوم تمثیل است برای تأکید معنی مصراع اول.