خشنود یا خوشنود؟.. می‌دانید که پسوند ta- که نشانه

خشنود یا خوشنود؟

واژه "خشنود" به معنی "راضی"، برخلاف تصور ، مرکب از "خوش" و جزء دیگر نیست بلکه در فارسی باستان و اوستا به‌صورت -xšnuta آمده است که passive perfect paticiple است از ریشه -xšnav* به‌معنی " شنیدن" و یا "خشنود ساختن" که صورت ضعیف این ریشه -xšnu* می‌شود. می‌دانید که پسوند ta- که نشانه
perfect passive participle
است چون خودش تکیه می‌گیرد اغلب به ریشه ضعیف افزوده می‌شود. در ضمن اگر به ریشه فعل لازم افزوده شود از لحاظ معنایی active بوده و به فاعل برمی‌گردد ولی اگر به ریشه فعل متعدی افزوده شود از لحاظ معنایی passive بوده و به مفعول برمی‌گردد. در فارسی جدید هم همین‌طور است. واژه‌های "رفته"، "مرده" که صفت مفعولی یا اسم مفعول فعل لازم هستند نقش فاعلی دارند ولی واژه‌های "دیده" ، "خورده" که از فعل متعدی ساخته شده‌اند نقش مفعولی دارند.
واژه -xšnuta (خشنود) فارسی باستان یا اوستایی در فارسی میانه به صورت xušnūd در می‌آید که حرف‌نویسی آن به‌صورت 'hwšnut است و چون در الفبای پهلوی از حرف w یعنی حرف "و" استفاده شده، در فارسی جدید آن را به‌صورت "خوشنود" هم می‌نویسند در‌حالی که صورت اوستایی این کلمه با حرف -xv نوشته نشده و اصلا حرف "و" ندارد. واژه -xšnuta در هندواروپایی آغازین به شکل -ģnu-to می‌باشد [در اصل بالای حرف g علامت ^ یا هشت کوچک می‌خواهد یعنی چیزی مثل ğ که من نمی‌توانم آن را صحیح تایپ کنم. این نوع g کامی است نه ملازی] این نوع g هندو اروپایی پیش از n در اوستایی و فارسی باستان به š تبدیل می‌شوند البته در آغاز واژه به xš تبدیل می‌شوند یعنی اول آنها بلافاصله پیش از واج /ش / یک واج /خ/ هم می‌خواهد. پس می‌بینید که در میان واج
/خ/ و /ش/ حتی در ریشه هندو اروپایی خبری از حرف (و) نیست، پس املای "خشنود" درست‌تر از "خوشنود" است و این واژه مرکب از "خوش" و یک جزء دیگر نیست.
#فریبرز_کوچکی_زاد
🇮🇷 @linguiran