جم (یمه) / جمشید.. مانند:

جم (یمه)/ جمشید

واژه هایی که در اوستا با واج /y/ شروع می‌شوند، در فارسی جدید اغلب به /j/ یعنی (ج) تبدیل می‌شوند. مانند:
Av. yātū- ⏩ np. jādū جادو
Av. Yima- ⏩ np. Jam جم
Av. Yasna ⏩ np. Yasna, jašn
یسنا، جشن
کلمه "جم" بازمانده -yama* ایرانی باستان است که در اوستا بصورت -yima است . این کلمه در اصل یعنی "همزاد" و یا به قولی "دو قلو ، توامان" ، "جمل" یا "جملی" ، چون Yama با خواهرش Yamā همزادند. البته این مطلب در نوشته های اوستایی نیامده ولی در نوشته‌های هندی موجوداست. به قول استاد روانشاد زنده یاد دکتر مهرداد بهار : "اساطیر مثل پیاز لایه به لایه است و هر لایه ای متعلق به یک دوره خاص است".
در اساطیر هند باستان Yama یکی از خدایان است که به علت خوردن گوشت از جهان خدایان رانده می‌شود. به همین سبب خدای جهان اموات می شود.
در اوستا Yima مثل سلیمان هم پادشاه و هم نبی بود. اهوره مزدا قبل از زردشت با جم نیک دیدار خوب رمه سخن گفته بود و از او خواسته بود که آماده باشد در گفتن یا برشمردن و در بردن یا تبلیغ کردن برای دین او، و جم پاسخ می‌دهد که برای این کار آفریده و آموخته نشده‌ام. آنگاه اهوره‌مزدا به او می‌گوید: اگر برای این کار آماده نیستی، پس جهان‌های مرا گسترده کن. آنگاه جهان‌هایم را ببالان. پس آنگاه جهان‌هایم را نگهبان و پاسدار و مراقب باش. "در شهریاری جمشید نه باد سرد بود و نه باد گرم، نه بلا و نه مرگ. و اهوره مزدا دو سلاح به جمشید پیش کش می‌کند "خیش زرین" و "تازیانه زرنشان" که البته درباره معنی این دو کلمه اختلاف نظر زیاد است. "جم" یا "جمشید" در شاهنامه یک پادشاه است. در اسطوره های مانوی هم Narjamīg داریم و نامی است که مانی به همزاد خود داده است. یعنی اشاره می‌کند به همزاد خود که همیشه با اوست و اوست که مانی را حفظ و حراست می کند و بوسیله زورش با آز و اهریمن می‌جنگد و به کمک وی مردم را از آز و شهوت نجات می‌دهد. همه این دانش‌ها را مانی از همزاد خود "نرجمیگ" آموخته است.
جمشید از خیلی لحاظ شبیه پیامبران سامی است یعنی به نوعی سرگذشت چند تن از پیامبران را در زندگی جمشید می توان دید
۱- سلیمان، به‌سبب تسلط داشتن جمشید بر دیوان
۲- نوح، به‌سبب ایجاد « ور» یا باغی که موجودات جهان را از نابودی نجات داد
۳- مرگ جمشید شبیه مرگ زکریا است به این صورت که توسط ضحاک با اره به دو نیم می‌شود.
جزء دوم کلمه جمشید یعنی "شید" بازمانده -xšaeta اوستایی است که در اوستا صفت است و صفت جمشید بوده در اصل به معنی "پادشاه" که چون صفت "خورشید" هم بوده آن را به معنی "درخشنده" هم گرفته‌اند و در فارسی امروز به صورت پسوند در واژه های "خورشید" و ""مهشید" وجود دارد .

#فریبرز_کوچکی_زاد
@linguiran🍃🌺🍃