📢کتاب درمانی

📢کتاب درمانی
@matikandastan

دکتر فربد فدایی: ◀خیلی پیش‌تر از آن‌که روان‌پزشک‌ها بخواهند زوایای روح انسان را کشف کنند، هنرمندان بودند که چنین کاری را انجام دادند. بسیاری از کشفیات هنرمندان درباره‌ی مسائل روانی مقدم است بر آنچه روان‌پزشک‌ها بعداً در این زمینه درباره‌اش صحبت کردند. چند قرن پیش از این‌که فروید بخواهد به طور علمی در مورد ناخودآگاه صحبت کند، برخی از هنرمندان مثل عطار به ناخودآگاه اشاره کرده‌اند. عطار هر کجا که در اشعارش به ’دریا‘ اشاره می‌کند، منظورش ناخودآگاه در روان انسان است. در ابتدای شروع مکتب روانکاوی، چون تعداد مراجعه‌کننده‌ها کم بود، ترجیح می‌دادند از کتاب‌های ادبی برای بیان شاهد به بیماران استفاده شود. خیلی از مراجعه‌کننده‌ها هم از میان هنرمندان بودند که بعدها از آموزه‌های روانکاوی در کارهایشان استفاده کردند.

◀به سال ۱۹۱۶ که پژوهشگری به نام ساموئل کروترز برای نخستین بار در این تاریخ اصطلاح «کتاب‌درمانی» را به‌کار برد. او به صورت رسمی این نظریه را مطرح کرد که باید از کتاب برای بهبود وضعیت روان انسان‌ها استفاده شود. پس از او، محققان دیگر هم در این زمینه تحقیق کردند و حتی در دانشگاه‌ها این مسئله تدریس شد. پیش‌قدم در این امر آمریکا و پس از آن انگلستان بوده است. در ایران پرداختن به این موضوع از نظر علمی و آکادمیک سابقه‌ی طولانی ندارد. دکتر پروین فروردین نخستین کسی بود که در ایران به موضوع کتاب‌درمانی و هنردرمانی پرداخت و کتابی هم در این مورد نوشت.

◀خوشبختانه، در ایران هم در مورد کتاب‌درمانی پژوهش‌هایی انجام شده است. من هم در این زمینه کارهایی انجام داده‌ام. یکی از بهترین نمونه‌هایی که می‌توانم به آن اشاره بکنم تأثیر شعردرمانی در درمان بیمارهای اسکیزوفرن است. درست است که درمان اسکیزوفرنی حتماً با داروست، اما استفاده از شعردرمانی می‌تواند به کاهش اضطراب آن‌ها کمک کند. ما دو گروه را مقایسه کردیم. یک گروه مطالعه‌ی غیرادبی داشتند و دیگری شعر خواندند و مطالعه‌ی ادبی داشتند. در پایان، آن‌هایی که شعر خوانده بودند روند درمانشان سریع‌تر و موفقیت‌آمیزتر بود. یا این‌که اگر فردی خسیس و وسواسی باشد، ما خواندن کتاب کریسمس کارول چارلز دیکنز را پیشنهاد می‌کنیم؛ چون با خواندن سرگذشت اسکروچ ممکن است به عیوب خودش پی ببرد و ببیند چقدر رفتارش ناپسند است. یکی از توصیه‌هایی که من به بیماران می‌کنم خواندن اشعار حافظ است؛ چون غزل‌های حافظ به روح ما ایرانیان گره خورده است و خواندن آن‌ها به هنگام درد و رنج و ناراحتی بسیار می‌تواند کمک کند. نوشتن خلاقانه هم به بیماران خیلی کمک می‌کند. آن‌ها را تشویق می‌کنیم که بنویسند و آن‌ها با نوشتن، مسائل و مشکلاتشان را راحت‌تر بیان می‌کنند. از آن‌ها می‌خواهیم داستان بنویسند. آن‌ها ذهنیت‌هایشان را در قالب شخصیت داستان می‌ریزند و ما از طریق خواندن داستان به تعارض‌ها و مسائل ناخودآگاه روانی‌شان آگاه می‌شویم. (منبع: الف یا)
@matikandastan