جشن پیر شالیار (۱). 📝شیلان حسنی فرد

جشن پیر شالیار(1)
📝شیلان حسنی فرد
@oralhistoryiran
⚪️🔴⚪️
هنوز تقریباً صد شب و روز (50 شب و 50 روز) از زمستان باقی است مردم اورامان خود را برای این جشن آماده میکنند که به زعم خود تنها این مراسم دو هفتهای را به یمن ولادت پیر و به عقیده بعضیها سالگرد ازدواج پیر با شاه بهار خاتون, دختر شاه بخارا که کر و لال بوده و پیرشالیار وی را شفا میدهد و با او عروسی میکند برگزار میکنند.اما با توجه به رفتار شناسی وساختار مراسم و مؤلفه های آن به نظر میرسد این مراسم منشأ وخاستگاه تاریخی ظهور جشن سده ی ایرانیان است که جشنی آریایی وبه گفته ی مهرداد بهار،حتی بومی منطقه بوده است.
مراسم در هفت مرحله ی زمانی انجام می گیرد:
1- خبر «xabar»:
یک هفته قبل از شروع مراسم با تقسیم گردوهای درختان وقفی باغ پیرشالیار بین مردم روستا, خبر رسانی میشود و مردم با دریافت گردوها در ظرف خالی شده اقلامی مانند, آرد, پیاز, حبوبات و .... میریزند. فلسفه ی خبر تنها جنبه ی اطلاع رسانی دارد.
2- مراسم کوته کوته «Kote Kote»: 5 روز بعد از مراسم خبر یعنی سه شنبه هفته بعد هنگام غروب, بچه های روستا با فریاد کوته کوته بر در خانه ها رفته و اهالی روستا با شنیدن صدای آنها بیرون آمده و اقلامی که قبلا آماده کرده اند مانند شکلات و بیسکویت و .... را در کیسه های بچه ها می ریزند. وجود بچه ها و رقابت برای جمع آوری بیشتر خوراکی ها ولوله ای در روستا به پا میکند که دیدنی است.
@oralhistoryiran
3- مراسم کلا و روچنی «Kilave rocini»:این آداب از نظر فرم شبیه کوته کوته است ولی در مقایسه با آن از ارزش خاصی برخوردار است. "روچن " به معنی فضای باز (سوراخ ) پشت بام است که در معماری قدیم آن را تعبیه می کردند و کارکردهایی مانند دریافت نور و هواکش را ایفا می کرد و"کلاو " به معنای کلاه می باشد . این مراسم حدود ساعت 5 صبح چهارشنبه شروع و تا حدود ساعت 8 صبح که حیوانات نذری را برای ذبح می آورند، ادامه دارد.
میانگین سنی افراد شرکت کننده در این مراسم بالاتر از "کوته کوته" است که با سر دادن فریاد "کلاو روچنی، کلاو روچنی" مردم را بیدار می کنند و از آنها هدیه میگیرند. در گذشته بچه ها از روچن (سوراخ ) بالای بام کلاه یا کاسه ای را به شال خود بسته وپایین می فرستادند و با گفتن جمله نمادین «کلا و روچنی به کور و کناچی شادی بیدی» یعنی «صاحبخانه به دختر و پسری شاد باشید» آنها را از خواب بیدار میکردند. این جمله به طور سمبلیک تبریک و تهنیت ولادت پیرشالیار است. مردم هم گفتن چنین جمله ای را به فال نیک می گیرند وبه پاس آن و استقبال از برکت ولادت پیر، هدیه ای به بچه ها میدهند که غالبا تنقلات خشک شده ی سنتی و گاهی هم شیرینی وبیسکویت میباشد .
4- ذبح حیوانات:این مراسم صبح روز چهارشنبه در آستانه وآرامگاه پیر انجام میشود. "در مراسم پیر شالیار وظایف تقسیم بندی شده وهر خانواده ای همان کاری را انجام می دهد که اخلاف او در زمان حیات پیر در مراسم عروسی انجام می دادند." بعد از ذبح اولین دام توسط قصاب طایفه ی پاشا (پادشاه)، دیگر دامها توسط اهالی روستا ذبح می شود و با همکاری مردم پوست آنها را کنده وتمیز می شوند وبعداز تمیز کردن حیوانات، گوشت آنها تکه تکه و بین مردم تقسیم و بخشی از آن برای پخت آش استفاده میشود.
بعد از آماده شدن گوشت، گروه آشپزی، که از خانواده ی "حه مه وه یسه " (محمد ویس ) می باشند، وسایل لازم جهت پخت غذا را تدارک می بینند. آش مخصوص یا «هلوشین» به همان شیوه سنتی پخته شده و بعد از مراسم ذکر و سماع حدود ساعت 3 الی 4 بعد از ظهر بین مردم تقسیم می شود.
ادامه دارد.....
🌍برگرفته از: انسان شناسی و فرهنگ

https://t.me/joinchat/AAAAAD11ATijQaH-Izi3vA