▪️ آبدارچی
▪️ آبدارچی
🆔 @oralhistoryiran
▫️آبدار، كسی كه در دربار امیران و شاهان آب برای نوشیدن یا شست و شو به آنان میداد و مأمور تهیة نوشیدنیها بود. به شربتدار و شرابدار (ساقی، آیاقچی) نیز آبدار گفته میشده، اما در تداول امروزی، آبدار خادمی است كه كار تهیة چای و قهوه و قلیان را به عهده دارد و اسباب آبدارخانه به او سپرده میشود. متصدی شغل ابداری را امروزه آبدارچی میگویند.
▪️اصطلاح آبدار در قدیم برای متصّدی شغلی رسمی و مهم درباری به كار میرفت و چنانكه از منابع برمیآید به رئیس آبدارخانه (شامل مجموع آلات و ادوات و خادمان و ستوران آبداری) گفته میشد. در كنار آبدار واژههایی چون شربتدار و شرابدار جای دارد. شربتدار خادمی بود كه اقسام شربت در اختیار او بود و مربّاها و آچارها (انواع پروردهها و ترشیها) را تهیه میكرد و انواع حلواها میپخت. و در نظام دیوانی زیردست «آبدار» جای داشت. اما شرابدار (ساقی) مأمور شراب در آبدارخانة سلطنتی بود و او را شراب سلاّر (سالار) نیز میگفتند و این شغل از شغل آبداری متمایز بود،
▫️ اگرچه «آبدار» به ندرت به معنی شرابدار (ساقی) نیز به كار میرفت، برای نمونه در منظومة یوسف و زلیخای امانی و شعر امیرخسرو دهلوی
آبدار در عهد غزنویان در مفهوم رئیس آبدارخانه متداول بود و در زمان صفویه دارندة این منصب را «آبدارباشی» میگفتند. وی ناظر و سرپرست افرادی بود كه در آبدارخانه كار میكردند. ▪️«آبدارباشی» و نیز همة كسانی كه به گونهای با پختن غذا سروكار داشتند، میبایست از افراد مورد اعتماد باشند.
🆔 @oralhistoryiran
▫️ پس از صفویان نیز سمت آبداری یا ریاست آبدارخانه (آبدارباشی) از مناصب درباری به شمار میآمد و چنانكه منابع موجود به ویژه سفرنامهها نشان میدهد، تا پایان دورة قاجاریه نیز این منصب برقرار بوده است.
📚منبع: دانشنامه ی جهان اسلام