در جستجوی حقایق شهریور۱۳۲۰ مشهد قسمت نهم. 🔴آذری خاکستر
در جستجوی حقایق شهریور1320 مشهد قسمت نهم
🔴آذری خاکستر
@oralhistori
یکی از مسائلی که در اواخر سال 1324 در مشهد به وقوع پیوست خروج روسها از مشهد بود. در زمان حضور ارتش سرخ در مشهد فعالیتهای مختلفی در اسناد و منابع تاریخ شفاهی گزارش شده است که در طی سلسله مطالب گذشته به آنها اشاه شد. حضور ارتش سرخ در مشهد تا آنجا مورد مقبول عدهای قرار گرفته که برخی از نویسندگان و شعرای مشهدی در مدح آنها اشعارو توصیفاتی را نوشتهاند. افرادی چون معینیان، علی نقی ربانی، علی احمدی، شهاب فردوس، صائبی، جعفر افتخار اردبیلی، حبیب اللهی، دکتر حسن شهیدی، باقر عاملی، ناصرعاملی، مهدی پارسی، علی شاهنده و... در نشریه اخبار تازه روز مقالات و اشعاری در وصف روسها به رشته تحریر درآوردهاند. دکتر حسین الهی مؤلف کتاب احزاب و سازمانهای سیاسی در خراسان معتقد است: «بسیاری از این نویسندگان وابسته به حزب توده بودند و قول مثل «در کف شیر نر خون خواره ای» چارهای جزء این توصیفات نداشتند.»
روزنامه اخبار تازه روز در تاریخ 12 اسفند 1324 در اعلامیهای ضمن اعلام خبر خروج روسها به نتایج حضور ارتش سرخ در مدت چهار سال و نیم در مشهد پرداخته است:
«اهالی محترم و مهمان نواز مشهد. پادگان نیروهای شوروی در مشهد روز 11 اسفند ماه سال جاری طبق تصمیم دولت شوروی شهر محبوب شما مشهد را ترک میگوید. نیروهای شوروی مقیم مشهد در تحکیم مبانی دوستی و مودت ایران و شوروی همه گونه سعی و مجاهدت کرده است. در طی مدت اقامت خود پادگان کارهای مهمی برای اهالی استان خراسان انجام داده است. از جمله: اطباء شوروی متجاوز از شش هزار نفر بیمار از اهالی خراسان را مجانا معاینه نمودهاند و به ایشان معادل بیش از پنج هزار تومان داروی رایگان داده شده است. برای اهالی مشهد و بخشهای تابعه آن متجاوز از 450 فیلم مجاناً نمایش گذارده شد که حدود صدو پانزده هزار نفر تماشا کردهاند. از طرف هیات هنرپیشگان ارتش سرخ بیست و هفت مرتبه مجانی کنسرت داده شده. بیش از هزار نفر در نمایشگاه دائمی شوروی حضور یافته و هزاران جلد کتاب به زبانهای مختلف برای مطالعه بردهاند. انجمن روابط فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی بیش از سی مجلس باشکوه و شب نشینی تشکیل دادهاند. ترتیب چهل خطابه و گزارش در موضوعات گوناگون داده شده است.»
مقارن خروج روسها از مشهد در چهارم اسفند ماه 1324 نمایشگاهی از فعالیتهای جنگی شوروی در مشهد برپا است. برخی از رجال سیاسی و فرهنگی مشهد در اظهار نظراتی به این موضوع توجه نمودهاند. آقای گلش آزادی مدیر روزنامه آزادی نمایشگاه را منظره عظمت روحی و علمی و اخلاقی و وطنپرستی ملل شجاع اتحاد جماهیر شوروی است که مبارزه با اهرمن فاشیست واجد پیروزی درخشانی شدند که دنیای حاضر و نسلهای آینده بشر این قهرمانان را به عظمت میستایند.
آقای ملکی رئیس انجمن شهر مشهد پس از بازدید نمایشگاه، مطلب ذیل را به روزنامه اخبار تازه روزگفته است:
«گرچه عظمت و قدرت ارتش سرخ محتاج به دلیل نبوده و بر دنیای امروز ثابت کرده است که اولین قشون بزرگ دنیا است امروز که به مناسبت بیست و هشتمین سال تاسیس ارتش قوی به نمایشگاه دعوت شدهایم از مشاهده تابلوهای ترسیمی عظمت و فداکاری و وطن پرسنی ملل محترم دولت شوروی ثابت و باعث مزید و امتنان و خوشوقتی گردید.»
با انتشار خبر خروج ارتش سرخ از مشهد بیانیههایی منتشر و سخنرانیهایی انجام میشود. پاشایان منشی شورای ایالتی حزب توده در اطلاعیهای ضمن تشکر از فرمانده نیروهای شوروی در مشهد چنین متذکر شده است: «ما از این جهت متشکریم که پادگان ارتش سرخ در مدت اقامت خود از لحاظ نظم و انضباط نمونه کامل بودهاند و وتوانستند نظم و امنیت تمام اهالی شهر مخصوصاً زحمتکشان خراسان را به خود جلب کند. ما از این جهت متشکریم که در مدت وجود ارتش سرخ در نواحی شمال ایران باعث گردید که وضعیت خواروبار از سایر نقاط بهتر باشد. ما از این جهت متشکریم که ارتش سرخ تا آنجا که توانسته است کمکهای طبی نموده به بهداشت اهالی شهر کمکهای شایانی کرده است. ما از این جهت متشکریم که در این مدت توانستیم با فرهنگ ملل شوروی تا حد امکان آشنا شویم، تئاترها، سخنرانیها، کنسرتها، جشنها، سینماها، و دیگر اقدامات فرهنگی که توسط ارتش سرخ در این مدت انجام یافت بهترین وسیله بود که ما را به اوضاع کشور دوست و همجوارمان شوروی آشنا سازد و این مسئله از لحظ پیشرفت و ترقی سطح فرهنگی در ضمن رشد سیاسی ملت تا درجه بسیار بلندی مفید واقع شده است. اقامت چند ساله نیروهای شوروی در سرزمین ما یک یادگار محو نشدنی از دوستی و صمیمیت را در قلب ملت ما باقی گذاشته است. بدین جهت شورای ایالتی اتحادیههای کارگران و زحمتکشان خراسان در ضمن اظهار خشنودی از فرماندهی معظم ارتش سرخ در مشهد و نواحی، روابط صمیمانه و معنوی و فرهنگی بین ملت ایران و ملل شوروی بیش از پیش محکمتر گردد.»
@oralhistori