«برگی از تاریخ ناخوشایند ایران زمین از سوم شهریور ۱۳۲۰ _ ۵ _

« برگی از تاریخ ناخوشایند ایران زمین از سوم شهریور 1320 _ 5 _

یاداشتهایی که درآن روزهای شوم بین دولت ایران از یک سو و دولت های متجاوز ( روس و انگلیس) از سوی دیگر مبادله گردید .

ششم شهریور ، شرحی که به سفارت کبرای شوروی و سفارت انگلیس نوشته شد :
خاطر آن جناب مستحضر است که دولت شاهنشاهی ایران با رعایت سیاست بی طرفی پیوسته کوشش داشته است مناسبات دوستانه خودرا بویژه با دولتهای همسایه خود محفوظ بدارد . در این موقع هم که نیروی جنگی اتحاد جماهیر شوروی وارد حاک ایران شده اند ، دولت ایران برای ابراز کمال حسن نیت و حفظ مناسبات و همجواری مباردت به جنگ ننموده است . با این حال قوای آن دولت اقدام به عملیات جنگی و بمباران شهرها نموده و نیروی پادگان ایران در شهرستانها هم طبعا درمقابل حمله هائی که به آنها شده است ، ناگزیر ازخود دفاع و مقاومت نموده اند . اینک به استحضار خاطر عالی می رساند که دولت شاهنشاهی برای اتبات نیت صلح خواهانه خود دستور داد نیروی دولتی بکلی ترک مقاومت نموده از هر گونه اقدامی خودداری نمایند . انتظار د ارد قوای آن دولت هم حرکت خود را متوقف ساخته عملیات جنگی را متروک دارند . این تصمیم دولت به اطلاع نمایندگان دول دیگر هم می رسد .
درروز 8 شهریور ماه نمایندگان دولتین به ملاقات جناب آقای نخست وزیر رفته . یاد داشت هایی تسلیم نمودند که متن آن یادداشتها چنین بود :
نامه سفارت انگلیس : آقای وزیر ، محترما بطوریکه قبلا هم تذکر داده شده ، خاطر جنابعالی را مستحضر می داریم که دولتین اعلیحضرت پادشاه انگلستان و شوروی هیچ نقشه ای بر علیه استقلال و تمامیت ارضی ایران ندارند و علت این که مجبور شده اند اقدامات نظامی به عمل آورند این بود ه است که دولت ایران توجهی به پیشنهادات دوستانه آنها ننموده است . لیکن این گونه اقدامات بر علیه خود دولت ایران اتخاذ نگردیده بلکه فقط بر علیه تهدید اقدامات ممکنه آلمانی هائی بوده که درنقاط مهم تمام کشور ایران قرار گرفته بوده اند . چنان که دولت ایران فعلا حاضر به تشریک مساعی باشند . علت ندارد که عملیات خصمانه ادامه پیداکند .
دولت اعلیحضرت پادشاه انگلستان و شوروی خواستار بعضی ضمانتهائی می باشند که فعلا دولت ایران در حقیقت مایل به انجام تقاضاهای عادلانه آنها هستند . تقاضاهای مزبور به قرار زیر است :
1 _ دولت ایران باید امر صادرنماید که قشون ایران بدون مقاومت بیشتری از شمال و شرق خطی که از خانقین ، کرمانشاه ، خرم آباد ، مسجد سلیمان ، هفت گل ، گچ ساران ، از آن جا به بندر دیلم که در خلیج فارس واقع شده است عقب نشینی نمایند _ در شمال قشون ایران باید از نقاط : اشنو ، حیدر آباد ، میان دوآب ، زنجان ، قزوین ، خرم آباد ، زیرآب ، سمنان ، شاهرود ، علی آباد عقب نشینی کند . نقاتط نام برده بالا موقتا بوسیله قشون انگلیس و شوروی اشغال خواهد شد .
و ، علاوه بر این خواسته های نامشروع و دور از عرف بین المللی چیزهای دیگری نیز از دولت ایران خواسته اند . مانند : دولت ایران باید کلیه آلمانی های ساکن ایران را اخراج کند . دولت ایران باید تعهد نماید که دیگر اتباع آلمان وارد ایران نشوند . دولت ایران بایستی مانع رفت و آمد های اتباع و سربازان آن دو دولت و حمل ونقل ادوات جنگی از میان خاک ایران نشود و ....
در برابر این خواسته ها دو دولت تعهد می کنند حقوق مربو ط به نفت ایران را به رسمیت بشناسند . وسایل مربو ط به اقتصاد کشور را برای ایران فراهم کنند . پیشروی بیشتر از آن چه تا آن روز شده بود متوقف نمایند
علاوه بر همه این ها دولت ایران متعهد بشود دست به هیچ اقدامی که منافع دولت ( روس و انگلیس) را مورد خطر قرار دهد نزند . امضاء .
به هر روی : روزهای متوالی می گذشت و دودولت یا بهتر است بگوئیم دو دشمن . کشور را عملا اشغال کرده بودند و درخواست های غیر قانونی داشتند که به ظاهر دولت ایران زیر بار نمی رفت و درخواست تخفیف در خواسته های نابجای دو دولت را داشتند . روز ها ، این رفت و آمد ها ی سیاسی و ردو بدل کردن یادداشت ها اد امه داشت . و با توافق هایی که پشت پرده به عمل می آمد ، پایان ظاهری تراتژدی نزدیک می شد ....
اد امه دارد ......
تقوی گیلانی

تاریخ شفاهی
@oralh ارتباط با ما
https://telegram.me/oralhistori