🔻روایتی از حمام و حمامیهای قدیم مشهد.. 🔅به صرف مشت و مال
🔻روایتی از حمام و حمامی های قدیم مشهد
🔅به صرف مُشت و مال
@oralhistoryiran
🔅اما حمام و حمام کردن و حرفه حمامی به نوعی با فرهنگ عامه مردمان این سرزمین نیز پیوند خورده است و در زمره قدیمیترین مشاغل به شمار میآید.
در هر حمام عمومی افراد مختلفی مشغول به کار بودند.
تونتاب یا گلخن تاب: شخصی که وظیفه اش نگهداری از حمام، گرم کردن آب و همچنین تمیز کردن حمام بود.
دلاک: فردی که با کیسه کشی و شست وشوی افراد در حمام امرار معاش می کرده است.
مشتمالچی: شخصی که در حمام به اشخاص مشت و مال می داده است.
حمامی: مالک حمام خصوصی که درحمام عمومی نقش مدیریت را به عهده داشته است.
پادو: این فرد وظیفهاش جفت کردن کفش اشخاص و خدمت رسانی به مشتریان بود.
🔅مشهورترین حمام های تاریخی مشهد
اما در زمان قدیم، محلات مختلف شهر مشهد نیز دارای حمام های عمومی بودند که نقش مهمی در بهداشت و سلامت مردم داشتند. یکی از قدیمیترین این حمام ها آقچه یا آغاجه است که در اسناد قدیمی چهارصد ساله از آن نام برده شده است. برخی از حمام های قدیمی شهر مشهد عبارتند از: حمام حضرتی، مهدی قلی بیگ، دروازه نوقان، سرسنگ، دستجرد، بوداق خان، حکیم، باباقدرت، میرحیدرسلطان، شاه وردی خان و...
🔅 اهمیت حمام در زندگی روزمره باعث شده تا اشعاری نیز در وصف آن سروده شود.
خواهی نرسد به جانت آسیب و گزند/ زنهار به حمّام عمومی مشتاب
صد درصد کند بر تن و جانت پیوند/ حمّام کثیف و آب ناپاک و خراب
جز آب تمیز بهر شستن مپسند/ خواهی تو اگر خوب درآیی از آب
🔅در وصف حمامهای عمومی شهر
دالمانی سیاح فرانسوی که در دوره قاجار به مشهد مسافرت کرده، در توصیف یکی از حمامهای شهرمان نوشته است: «در فاصله کمی از میدان یک حمام عمومی است که به سهولت میتوان به وجود آن پی برد. در سردر این حمام نقاشی دیده میشود که در آن جنگ رستم نامدار پهلوان قدیمی ایران را با دیو سفید که مغلوب او شده است نمایش داده اند. علامت دیگری هم هست که به خوبی حمام را نشان میدهد و آن لنگهای قرمز رنگی است که از بیرون حمام به بدنه دیوار ردیف بههم بسته و آویختهاند. حمام عمومی غالبا کثیف است و واجبی زیادی برای ستردن موی بدن در آن بهکار میرود. در روی آب خزینه موها مانند خس و خاشاکی که در روی دریا دیده میشود در سطح آب موج میزند و اغلب به بدن اشخاص دیگر میچسبد. آب خزینه را خالی نمیکنند و فقط در فاصله هشت تا ده روز آب تازهای در آن وارد میکنند و کف صابون و مواد کثیف آن را میگیرند. اشخاص ثروتمند که طالب نظافت و پاکی باشند از رفتن به چنین حمامها خودداری میکنند. حمام عمومی دارای دو قسمت است در قسمت اول سکوهای سنگی عریضی است که در روی آن ها نشسته و لباس های خود را از تن درمیآورند و بعد لنگی بهکمر بسته وارد قسمت دوم میشوند که در آن خزینه آب گرم واقع است.»
🌐 ادامه مقاله در
http://khorasanrazavi.khorasannews.com/Newspaper/MobileBlock?NewspaperBlockID=197873
🆔 @oralhistoryiran