اندیشه‌های اخلاقی در سیاست:..۸- اندیشه سیاسی ادوارد برونشتاین

اندیشه های اخلاقی در سیاست:

۸- اندیشه سیاسی ادوارد برونشتاین

در حزب سوسیال دمکرات آلمان، گرایش راست تری نیز وجود‌‌ ‌داشت که برنامه مارکسیسم را مردود اعلام می‌کرد. بنیان‌گذار این اندیشه، ادوارد‌ ‌برونشتاین بود. وی تحت تاثیر عقاید فابین‌های بریتانیا ( گرایش از سوسیالیسم) و گرایش‌های چپ طبقه‌ی متوسط‌ ‌به خصوص “لیبرال‌های نوین” انگلستان، دست به تجدید نظر طلبی در مارکسیسم زد. برنشتاین‌ ‌بر این اعتقاد بود که حزب سوسیال دمکرات آلمان می‌بایستی حزبی رفرمیست با جهت‌گیری‌ ‌به سوی جلب آرا عمومی باشد. به نظر وی حزب و اتحادیه‌های کارگری وابسته به آن،‌ ‌بایستی در صف اول رشد اقتصادی آلمان و تکامل اجتماعی و‌ ‌سیاسی کشور باشند، وی عقیده داشت که بایدبین لیبرالیسم طبقه‌ی متوسط و طبقه‌ی کارگر یک آشتی طبقاتی رخ دهد و امکان گرویدن به سوسیالیسم از طریق مسالمت آمیز فراهم گردد. وی‌ ‌اعتقاد داشت که زمان عقاید انقلابی سر آمده و باید در تئوری‌های مارکسیستی و‌ ‌مارکسیسم تجدید نظر کرد.‌

‌مقالات برنشتاین در این مورد، بین‌ ‌سال‌های ۱۸۹۶ تا ۱۸۸۹ در نشریه‌ی “زمان نو” و سپس مجموعه آن‌ها تحت عنوان “در‌‌باره‌ی تاریخ و تئوری سوسیالیسم” انتشار یافت. کتاب اصلی دفاعیه برنشتاین تحت عنوان‌ “‌سوسیالیسم در حال تکامل” در سال ۱۸۹۹ منتشر شد. او در این کتاب‌ ‌می‌گوید‌:

“‌تکامل و مو شکافی بیشتر دکترین‌ ‌مارکسیسم باید با نقد آن آغاز شود.” و “امروز... هر چیزی را در مقابل مارکس و انگلس‌ ‌می توان اثبات کرد.‌ “

‌او بر این پندار استوار بود که جامعه،‌ ‌در حال رهایی خود از “قوانین اقتصاد” است (نکته‌ای که مارکسیسم ارتدوکس نیز بر آن‌ ‌تاکید داشت.) برنشتاین تصور می‌کرد که مارکسیست‌ها ماهیت قابل تغییر جامعه سرمایه‌ ‌داری- بخصوص از سال -۱۸۶۷ را نادیده گرفته‌اند. این عقاید به خصوص در اواخر قرن‌ ‌نوزدهم که موج فکری‌ای توسط روشنفکران علیه امپریسیزم و پوزیتویزم و نقد نظریات‌ ‌فلسفی مشترکی نیز با نظریات مارکس در تزهای فوئرباخ داشت)، پایه تئوریک نظریات‌ ‌برنشتاین را بنیاد نهاد و مارکسیست‌های اتریشی و طرفداران مکتب فرانکفورت را‌ ‌تحت‌تاثیر قرار داد. در نتیجه، نئو- کانتیزم در مقابل تئوری‌های فلسفی مارکسیسم‌‌ ‌ارتدوکس قرار گرفت. بدین ترتیب نظریات تجدیدنظرطلبی برنشتاین، پایه‌های فکری خود را‌ ‌در درون حزب سوسیال دمکرات پیدا کرد؛ و نقد نظریات اقتصادی مارکسیسم را نیز بدنبال‌ ‌آورد (نقد تئوری ارزش در کاپیتال، نظریه استثمار، تئوری مزد و ماهیت‌ ‌بورژوازی.)‌

بی شک ادوارد برونشتاین پایه گذار اصلی اندیشه سوسیال دموکراسی مدرن امروز است که ضمن عقیده به دموکراسی و آزادی مالکیت خصوصی در عین حال با ابزار مالیات و نهاد تامین اجتماعی قوی اقشار آسیب پذیر جامعه را تحت حمایت دولت قرار می دهد.

@politicalculture