🌐 خروجی انرژی هسته­ ای برای ایران خوب است یا بد؟

🌐 خروجی انرژی هسته­ ای برای ایران خوب است یا بد؟

🔺 طی سال­های گذشته درباره انرژی هسته ­ای و هزینه زا بودن آن برای کشور نظرات بسیاری مطرح شده است. یک گروه فکری مشخص معتقد است این مقوله برای کشور در حوزه بین­ الملل مولد تحریم­ها بوده است و بر این اساس بهتر بود از ابتدا سراغ انرژی هسته ­ای نرفت. این بحث سال گذشته با این خبر شدت بیشتری گرفت: « نیروگاه اتمی امارات 8 برابر نیروگاه اتمی بوشهر است با تکنولوژی نوین و 10 ساله تحویل داده می­شود؛ نیروگاه اتمی بوشهر 41 سال زمان برد و بالغ بر 17 میلیارد دلار هزینه البته هزینه ­های تحریم و...حساب نشده است».
اما پاسخی ساده و کوتاه برای آنکه بدانیم انرژی هسته­ ای تا چه اندازه در حوزه امنیت ملی مهم است، بهتر است نگاهی به توضیحات یکی از کارشناسان ارشد حوزه سیاستگذاری انرژی بیاندازیم:

🔺در ادبیات راهبردی، موضوعی تحت عنوان «تکنوپلیتیک» یا اعم از آن «تکنو استراتژیک» وجود دارد، بدین معنی که برخی از فناوری­ها امنیت زایی بیشتری در ابعاد کلان امنیت ملی ایجاد می­ کنند و نمی­توان با محاسبه صرف هزینه اقتصادی به آن نگاه کرد.
تکنوپلیتیک هسته ­ای مزیت­ هایی را ایجاد می­کند که در این مقایسه ساده فوق الذکر بیان نشده است:

1️⃣ هر کشور به نسبت بهره مندی از ابعاد مختلف چرخه هسته­ ای، به سادگی در معرض تهدید بیرونی قرار نمی­ گیرد. حتی اگر سطح کمینه این بهره مندی هسته ای که بسیار نازل است، یعنی یک نیروگاه هسته ای بدون هیچگونه دانش فنی در مورد غنی سازی را هم در نظر بگیریم، امکان تهاجم نظامی به آن منطقه را به دلیل نشت جهانی و تشعشعات مواد رادیواکتیو از بین می ­برد تا چه رسد به بهره ­مندی ایران از حوزه­ های مختلف چرخه هسته ­ای نظیر غنی سازی البته منهای بحث بازفرآوری.

2️⃣ تفاوت فناوری­های مختلف از بحث امنیتی آنقدر وضوح دارد که برای برخی از فناوری­ها رژیم حقوقی ایجاد کردهاند اما برخی دیگر اساساً فاقد چنین رژیمی هستند مثل رژیم حقوقی NPT و CTBT در زمینه هسته­ای. اما برخی از فناوری­های دیگر به رغم حائز اهمیت بودن در زمینه اقتصادی ولی در بعد امنیت چندان اهمیتی ندارند. مثلاً بهره مندی یک کشور از نسل سوم نیروگاه های بادی می­تواند از نظر اقتصادی حائز اهمیت باشد اما در بعد سخت امنیت ملی (ابعاد سخت منظور امنیت نظامی مرتبط با موضوع بقا و حاکمیت) ایجاد مزیت نمی­ کند.

3️⃣ در مورد نیروگاه­های هسته­ ای ایران و امارات چندان به ظاهر توجه نفرمایید. هرچند که ساخت نیروگاه هسته­ ای ایران به درازا کشید و امارات در بازه زمانی کمتر به آن رسید اما موارد مهمی در قرارداد هسته­ای بوشهر وجود دارد که اساساً امارات تا دهه آینده نیز از آن بی بهره است نظیر مشارکت در طراحی راکتور، انتقال فناوری، جای گذاری و خروج میله­ های سوخت، آشنایی با نحوه ساخت غلاف­های سوخت. از مهمترین اثرات همین نیروگاه بوشهر، افزایش توان مهندسی ایرانی در اقدام به راکتور های 360 مگاواتی است که قرار است با فناوری ملی در دارخوین احداث شود. فقط در بحث شتاب دهنده­ ها و سیکلوترن، فاصله ما با این کشورهای عربی زمین تا آسمان است.

4️⃣ آیا تا حالا از خود سوال نپرسیده ­اید که چرا امارات و کشورهای دیگر عربی و حتی ترکیه (در پروژه منطقه حکاری) به دنبال مشارکت با شرکت­های شرقی در زمینه توسعه هسته­ای هستند؟ چون کشورهای غربی و حتی کشور کره که در امارات اقدام به ساخت نیروگاه با لایسنس غربی کرد، شرط و شروط های قانونی بسیار گسترده ­ای را بر این کشورها تحمیل می­ کنند که خلاصه آن این است که کشور میزبان فقط «استفاده هسته ای» نمایند. استفاده هسته­ ای با حق هسته­ ای که ایران به دنبال آن بود و هست بسیار متفاوت است.

5️⃣ تکنوپلتیک در هر دوره ای فناوری خاصی را حائز اهمیت می­داند، مثلا در دهه 50 میلادی بحث فناوری صنعت نفت دارای بعد امنیتی بود و حتی با کودتا هم اجازه تسلط بر صنعت نفت نمی­دادند که حال اینگونه نیست. در عصر حاضر، فناوری هسته­ای - هم شکافت و هم جوشی-، نانو، فناوری شناختی و فناوری اطلاعات دارای چندان اهمیت امنیتی هستند که اگر کشوری برای کسب آن متحمل هزینه ­های هنگفت اقتصادی نیز شود، در چارچوبه کلان امنیت ملی دارای معنا می­ باشد.

@politicalculture