عملیات نظامی ارتش عراق در محدوده اقلیم غیرممکن است!.. صلاح الدین خدیو

عمليات نظامي ارتش عراق در محدوده اقليم غيرممكن است!

صلاح الدین خدیو

ورود ارتش عراق به اربیل بیشتر به یک شوخی شبیه هست. از لحاظ نظامی البته این امر ممکن است و احتمالا دشوار هم نیست. اما از نظر سیاسی غیرممکن است.

اراده بین المللی که قطعنامه 688 و منطقه پرواز ممنوع را تصویب کرد، هنوز به قوت خود باقیست. آمریکا هم متحد بغداد محسوب می شود هم اربیل. در مناطق مورد اختلاف هم بیطرف و هواخواه مراجعه به قانون اساسی عراق است.

این سیاست به معنای آن است که اگر کردها در کرکوک و دشت نینوا توان توقف پیشرویهای ارتش عراق را داشتند، با ممانعت آمریکا روبرو نمی شدند و احتمالا از فرصت میانجیگری آن جهت توقف جنگ برای تثبیت امر واقع بهره مند می شدند. به همان سیاق آمریکا با پیشرویهای برق آسای ارتش عراق هم به مثابه امری عادی برخورد کرد.

معنای دیگر این سخن آن است که آمریکا نه در گذشته، نه حال و نه در آینده نزدیک حاضر نیست در گرفتن کرکوک به کردها کمک کند. اما در مورد اربیل وضعیت کاملا متفاوت است. تصرف اربیل و اقلیم کردستان به دست هر نیرویی تنها یک تحول نظامی نیست، بلکه تحولی اساسی در موازنه های داخلی و منطقه ای است و به هیچ وجه در چشم اندازهای استراتژیک آمریکا در کوتاه مدت و میان مدت وجود ندارد.

در سال 1991 اتحادیه میهنی کردستان طی نبردی خونین کرکوک را گرفت و بیست روز با چنگ و دندان آن را نگاه داشت. در ضد حمله صدام برای سرکوب قیام کردها، نخست کرکوک سقوط کرد، سپس اربیل و سلیمانیه و سایر شهرها و متعاقب آن کوچ میلیونی کردها آغاز شد. این فاجعه موجب شد برای نخستین بار مساله کردها در شورای امنیت مطرح و منطقه پرواز ممنوع به روی هواپیماهای عراقی تصویب شد. منطقه پرواز ممنوع بعد از دوبار بسط نهایتا به گونه ای تعریف شد که سه استان دهوک، سلیمانبه و اربیل را در گیرد و کرکوک خارج از آن ماند.

این امر حاوی یک نکته راهبردی بود: شورای امنیت و در راس آن آمریکا اولا مایل به ورود به کشمکش ها و منازعات قومی در این شهر نیست و دوما با جلوگیری از الحاق کرکوک به منطقه پرواز ممنوع این پیام را به کردها رساند که حمایتش از آنها محدود بوده و شامل گزینه استقلال نمی شود. چرا کرکوک خودکفایی اقتصادی مورد نیاز استقلال را می توانست فراهم نماید.

این سیاست هنوز پابرجاست. آمریکا متعهد به حمایت از کردها در مرزهای رسمی اقلیم کردستان است ولی با استقلال آنها موافق نیست. چرا که استقلال نیز درست مانند فروپاشی اقلیم فعلا جایی در استراتژیهای کوتاه مدت و میان مدت آمریکا ندارد.

@politicalculture