ضرورت دیپلماسی نوین در تداوم برجام.. فراز چمنی

ضرورت دیپلماسی نوین در تداوم برجام

فراز چمنی

بدون شک توافق هسته ای ایران و گروه کشورهای موسوم به 5+1 یک موفقیت دیپلماسی برای ایران محسوب می شود، اما روند مطلوب پسابرجام تا جایی بود که جریان نئو لیبرال در آمریکا بر سر کار بود و عنصر همکاری را برای اصلاح روابط ایران با غرب موثر می دید. به طور اصولی از منظر نئولیبرالی برجام نتیجه یک مذاکره برد-برد طرف های این توافق بود.

با تغییر زمامداری در آمریکا و روی کار آمدن دونالد ترامپ با اندیشه های تندرو و متمایل به ناسیونالبسم ، شاهدیم که برجام دچار چالش و حتی بحران می شود و سوال اینجاست که چرا برجام دچار چنین معضلی شده است؟

پاسخ آن بسیار روشن است. برجام بر مبنای منطق برد-برد توافق شده بود و جمهوری اسلامی ایران نیز کوشید که با چنین منطقی باب همکاری و تعامل را با طرف های مذاکره باز کند و از فردای برجام شاهد ورود هیات های خارجی به کشور بودیم و به توافق های اقتصادی قابل ملاخظه ای هم دست یافتیم اما واقعیت این است که از همان زمان اوباما که خود از مشوقین برجام بود، گمان آمریکایی ها بر این بود که ایران آمریکا را از دایره تعامل های خود با غرب حذف کرده است واحساس کردند که آن رابطه برد-برد حداقل میان ایران و آمریکا وجود ندارد. به همین دلیل، از فردای آغاز زمامداری ترامپ، برجام مورد انتقاد قرار گرفت و کارشکنی های آمریکا در این خصوص آغاز شد. شاید این سوال از دیدگاه ترامپ که خود فردی اقتصادی است و حتی وزیر خارجه خود را از میان مدیران اقتصادی پیشین آمریکا برگزیده بود مطرح است که چرا آمریکا نباید چون آلمان، فرانسه، روسیه و چین از یک تعامل اقتصادی با ایران بهره مند شود؟

تردیدی نیست که در روابط بین الملل دولت ها بر مبنای منافع ملی خود اقدام می کنند و چه بسا این هوشمندی دستگاه دیپلماسی ایران است که مرحله مهمی را در مذاکره با قدرت های جهانی پشت سر گذاشت اما باید برای پایداری آن هم تدبیری اندیشید و آن راه حلی است که بتواند امکان بروز هرگونه کارشکنی را خنثی نماید و لذا نکته کلیدی در رفتاری است که بتواند در درجه نخست همسویی قوی جامعه جهانی و انزوای آمریکای تحت زمامداری ترامپ را به همراه داشته باشد و در غیر این صورت با محوریت منافع و مصالح ملی در چارچوب همفکری های میان طرفین برجام از نقش مشورتی سایر کشورهای مذاکره کننده و بخصوص اتحادیه اروپا برای در اجرای شکل جدیدی از تعامل بهره برداری لازم را به عمل آورد.

با توجه به ابتکار اتحادیه اروپا در برپایی نشست وزرای برجام در نیویورک فرصت مناسبی است که این مکانیسم مشورت جمعی برای رفع موانع پیشبرد برجام و برای پویایی دیپلماسی ایرانی مد نظر قرار گیرد.

آنچه مسلم است مسئولان دستگاه سیاست خارجی به خوبی واقفند که آرامش و رفاه ملت ایران و رفع قطعی تحریم ها از کشور، مهمترین معیار برای تداوم است که باید برای آن جایی اقتدار و جایی هم انعطاف نشان داد.