نظم منطقه‌ای خاورمیانه از دیدگاه جامعه شناسی👇👇👇👇

نظم منطقه ای خاورمیانه از دیدگاه جامعه شناسی👇👇👇👇

خاورمیانه مهم­ ترین کانون منازعه و بحران در اواخر قرن 20 و اوایل قرن 21 بوده است همان ­طوری که باری بوزان گفته است "خاورمیانه ساختاری همواره کشمکش ­زا" دارد. این منطقه­ طیسال­های گذشته بیش از سایر مناطق جهان با منازعه و اختلافات داخلی و خارجی روبه ­رو بوده است. در منازعات بین کشورهای خاورمیانه مولفه ­های بسیاری تاثیرگذار بوده ­است که می­توان ابراز داشت بیشترین اختلافات به منازعات مرزی - سرزمینی، اختلافات قومی -مذهبی، تعارضات ایدئولوژیکی، کشف و استخراج نفت، دخالت قدرت های فرامنطقه اشاره کرد. این 5 عامل سبب وقوع بی ­ثباتی و واگرایی و شکل­ گیری منازعه بین کشورهای منطقه شده ­اند و از ایجاد یک نظم پایدار در منطقه که مورد توافق همه کشورها باشد جلوگیری کرده­ اند.
اختلافات مرزی- سرزمینی
منازعات مرزی: بسیاری از کشورهای خاورمیانه با یکدیگر اختلافات مرزی و سرزمینی دارند. در این مورد می­ توان به منازعات مرزی بین ایران و عراق بر سر مسئله اروند رود اشاره کرد که در مقاطع مختلف زمانی اختلافات زیادی بین این دو کشور رخ داد. که نقطه اوج اختلافات جنگ تحمیلی 8 ساله بود و مطابق عهدنامه 1975 با تقسیم رودخانه بر اساس خط تالوگ به پایان رسید.
منازعات سرزمینی: این منازعات زمانی اتفاق می­ افتد که دو کشور همسایه مدعی بخشی از سرزمین یکدیگر باشند. برخی از بارزترین نمونه ­های آن در خاورمیانه ادعاهای ترکیه در مورد موصل و کرکوک یا منازعات رژیم صهیونیستی در مورد فلسطین است.
اختلافات قومی – مذهبی
یکی دیگر از عوامل اصلی منازعه بین کشورهای خاورمیانه اختلافات قومی - مذهبی است. گروه ­های قومی – مذهبی به عنوان یکی از بازیگران فراملی، اهمیت بسیار زیادی در سیاست­های داخلی و خارجی پیدا کرده ­اند. بیشتر منازعات قومی – مذهبی در کشورهای خاورمیانه عمدتا به تقابل کردها، ترک­ها، شیعیان و اهل تسنن مربوط می­شود. نمونه­ هایی از این اختلافات را می ­توان بین شیعیان و اهل تسنن در عراق، عربستان، بحرین، لبنان و... مشاهده کرد. یا اختلافات قومی- مذهبی در کشور سودان که به خاطر وسعت زیاد و وجود یک صحرای باتلاقی به نام ساد بین شمال و جنوب آن منجر به شکل­ گیری مناسبات فرهنگی جداگانه­ و اختلافات قومی - مذهبی زیادی شده است.
تعارضات­ ایدئولوژیک
منشاء بسیاری از منازعات در دنیای معاصر تضادهای ایدئولوژیک است. در خاورمیانه ایدئولوژی­هایی مانند سکولاریسم، ناصریسم، صهیونیسم و کمالیسم و ... به منازعات کشورهای منطقه دامن زده است. نمونه­ هایی از آن را در تعارضات ایدئولوژیکی میان سودان و مصر، اتیوپی و سودان، سومالی و اتیوپی، اسرائیل و فلسطین، اسرائیل و لبنان می ­توان ملاحظه ­کرد.
کشف و استخراج نفت
نفت یکی دیگر از علل منازعه بین کشورهای خاورمیانه است. منازعات کشورهای منطقه یا به خاطر چشم ­داشت به میدان­های نفت و گاز همسایگان آنها است یا به خاطر حوزه ­های نفتی مشترک یا حوزه­های نفتی جدید که حاکمیت بر آنها هنوز مشخص نیست و مورد اختلاف هستند. نمونه­ هایی از این دست را می ­توان بین ترکیه و عراق (کرکوک و موصل)، یمن و عربستان (منطقه صعده در شمال یمن، منطقه مارب و جوف، شبوا، حضرموت)، مصر و سودان (سواحل دریای سرخ منطقه حلایب) اشاره کرد.
دخالت قدرت­های فرامنطقه
از گذشته تا به امروز دخالت قدرت­های فرامنطقه به دو شکل به منازعات کشورهای خاورمیانه دامن زده است
https://telegram.me/politickaraj