جرج بارکلی، اسقفی ایرلندی بود که از سال ۱۶۸۵ تا ۱۷۵۳ زیست

جرج باركلي، اسقفي ايرلندي بود كه از سال 1685 تا 1753 زيست.
باركلي بر اين باور بود كه اشياي دنيوي به راستي همانهايي هستند كه ما ادراك حسي ميكنيم، اما اينها «شيء» نيستند. يعني تنها چيزهايي وجود دارند، كه با اندام حسي درك شوند. اما ماده را ما ادراك حسي نميكنيم. ادراك ما از چيزهايي به عنوان «اشياء» ملموس نيست. اگر گمان كنيم هر آنچه به حس درك ميشود، داراي «جوهرِ نهانيِ» خود آن پديده است، قضاوت نسنجيدهاي كرديم. چرا كه هيچ دليل تجربي براي چنين ادعايي در دست نداريم.
براي نمونه، وقتي مشتي به يك ديوار ميزنيم، «سفتي» ديوار را حس ميكنيم. اما نميتوانيم بگوييم به طور واقع، پديدهاي به عنوان ديوار وجود دارد. چرا كه ما تنها سفتي آنرا حس ميكنيم، نه خود ديوار را.
باركلي استدلال ميكرد، ممكن است ما خواب ببينيم كه مشتي بر ديوار كوبيديم. در خواب هم ما سفتي ديوار را حس ميكنيم. اما به طور واقع، ديواري آنجا وجود ندارد. پس در دنياي واقعي هم، معلوم نيست واقعا ديواري وجود داشته باشد.
باركلي معتقد به نوعي روح بود. ميگفت تصورات ما همه علتي در وراي خودآگاهي ما دارد. اين علت مادي نيست، بلكه «معنوي»ست. به باور باركلي، روح من، درست مانند زماني كه خواب ميبينم، ميتواند علت تصورهاي من باشد.
اما علت تصوراتي كه جهان مادي را ساخته، اراده يا روح ديگريست. همه چيز و همة پديدهها ناشي از آن روح است. روحي كه علت «هر چيز در همه چيز» است. باركلي، اين روح را «خدا» ميدانست.
او ميگفت، هر چه كه ميبينيم و احساس ميكنيم، اثري از قدرت خداست. زيرا خدا از نزديك در ذهن ما حضور دارد و انبوه تصورات و ادراكاتي كه پياپي به مغز ما ميتازد، ناشي از همان خداست.
باركلي تنها هستي مادي را مورد پرسش قرار نداد. او به زمان و مكان نيز شك كرد. باركلي ميگفت: «ادراك حسي ما از زمان و مكان ميتواند صرفاً يك توهم ذهن باشد. يك يا دو هفتة ما، ضرورتاً يك يا دو هفتة خدا نيست.»
خداي باركلي، روحيست كه باعث تصور همة پديدهها در ذهن ما ميشود. از اينرو، پديدهها وجود خارجي ندارند. بلكه تنها در ذهن ما وجود دارند. آنها همه، بازتابي از همان روح، يعني «خدا» در ذهن ما هستند.
♦━●○━━━━━━●○━♦
@politickaraj
♦━●○━━━━━━●○━♦