فرق عقل با عقلانیت:.. ما تفاوت روشنی میان «عقل» و «عقلانیت» قائل نمی‌شویم

فرق عقل با عقلانیت :

ما تفاوت روشنی میان «عقل» و «عقلانیت» قائل نمی شویم . در حالی که عقل یک پدیده فیزیولوژیک است و عقلانیت یک پدیده تاریخی و اجتماعی است. برای توسعه یافتن ما نیازمند عقلانیت هستیم نه نیازمند عقل. آنچه ما نیازمند داریم ، کسب عقلانیت است. عقل یک موهب الهی است که با خلق بدن فیزیولوژیک ما به ما اهدا می شود اما عقلانیت یک پدیده اکتسابی است که در بستری تاریخی و اجتماعی شکل میگیرد و تکامل می یابد و می تواند ارتقا یابد یا تخریب شود و نطفه توسعه نیز در همین عقلانیت یک ملت کاشته می شود.
وجه تمایز انسان و حیوان قوه «عقل»‌ است اما عامل اصلی تمایز، بین ملتها «عقلانیت» است. متاسفانه نظام آموزشی ما به گونه‌ای عقل محور طراحی شده است و نه عقلانیت محور. اما توسعه برمحور «هوش اجتماعی» استوار است نه هوش فردی . اشخاصی که عقل دارند طبیعی است که می گردد تا راههای فرار مالیات را کشف کنند اما ملتی که عقلانیت دارد ممکن است پرداخت مالیات را مفید و پرسود ارزیابی کند. ملتی که متکی بر عقل خویش است، ممکن است ثبت نام در یارانه های نقدی را مثبت ارزیابی کند اما ملتی که عقلانیت دارد ممکن است انصراف از دریافت یارانه نقدی را درست بداند. عقل بیشینه سازاست در برابر عقلانیت بهینه ساز است. «رشد»، محصول بیشنیه سازی یک جامعه و اما «توسعه» محصول بهینه سازی یک جامعه. رشد با عقل خام نیز حاصل می شود اما توسعه با عقلانیت پخته حاصل می شود. پروژه توسعه در ایران هموراه زمین خورده است چون متکی به عقل خام بوده است در حالی که توسعه یک پروسه است که باید متکی به رشد آرام عقلانیت باشد. هیچ تحولی در فرایند توسعه عمیق تر و ماندگارتر از تحول در عقلانیت یک ملت نیست و روشنفکری ایرانی باید با یک گردش بزرگ تاریخی مرکزیت توجه خود را به سوی مسائل زیربنایی تر تغییر دهد. برای مثال آموزش زنان، به عنوان بخشی از هدف بزرگ آزادی و برابری زن و مرد در جامعه ما، و به عنوان یکی از دغدغه‌های روشنفکری ایرانی، زنان ما را دانشمندتر کرد اما توانمندتر نساخت. توانمندسازی اجتماعی زنان، بخشی از پروژه عقلانیت است. اما دانشمندسازی آنان الزاما به افزایش عقلانیت عمومی زنان جامعه ما نمی انجامد. توسعه را می توان فرایند تحول عقلانیت یک ملت نیز تعبیر کرد.
https://telegram.me/politickaraj