🔷نقش مبانی انسان شناسی در فقه.. حجت الأسلام علی شفیعی

🔷نقش مبانی انسان شناسی در فقه

حجت الأسلام علی شفیعی

این‌که فقیه ما چه تصویری از انسان دارد، می‌تواند در فقه او تأثیر گذار باشد. پاره‌ای از آرای فقیهان ما نشان می‌دهد که در فقه انسان یا بخشی از انسان، شیء دیده و انگاشته شده است نه انسان. چون شیء دیده شده است، حقوقی برای آن دیده نشده است.

اگر بگوییم کلام در فقه تأثیر گذار است، ادعای گزافی نیست. اگر کسی بحث کلامی خود را اصلاح نکند همین را در فقه بیاورد، فاجعه رخ می‌دهد؛ بنابراین اگر شما مبانی خود را درست نکنید فقه شما درست نمی‌شود.

در روابط جنسی زن و مرد، تصویری که فقه ما دارد تصویر شیء است. در فقه ما نکاح را جزء معاملات می‌آورند و وقتی جز معاملات آمد یک طرف بایع است و یک طرف مشتری است. این اولین خطای فاحشی است که اتفاق افتاده است. مگر لازم است تمام قراردادهای اجتماعی را در معاملات و عبادات قرار بدهیم؟ چه لزومی دارد؟ چرا ما یک سنخ جدید قرارداد تعریف نمی‌کنیم؟

وقتی شما می‌آیید نکاح را جز معاملات قرار می‌دهید، کمترین ثمره آن این است که نفقه زن به رابطه جنسی گره می‌خورد؛ لذا اگر این رابطه به هم خورد دیگر نفقه نیست. یعنی در واقع زن می‌شود یک شیء که این شیء هیچ اختیاری حتی بر جسم خود ندارد.

تمام فقهای ما بلا استثناء شیعه و سنی فرق نمی‌کند حرفشان این است و می‌گویند اگر در رابطه جنسی مرد هر وقت اظهار تمایل کرد، وظیفه زن است که پاسخ بدهد، در غیر این صورت ناشزه می‌شود و وقتی ناشزه شد، نفقه او قطع می‌شود. خوب یک سؤال آیا در این روابط آمادگی و شرایط روحی و روانی نباید سنجیده شود؟ چرا در فقه ما سنجیده نمی‌شود، چون طرف مقابل مرد، یک شیء است و شیء هم نمی‌فهمد که دغدغه و آمادگی روانی یعنی چه؟

اگر نگاه شی‌ای نبود باید فتوای فقهای ما مشروط می‌شد، مشروط به این می‌شد که وقتی مرد درخواست تمایل جنسی کرد، اگر زن آمادگی روحی و روانی داشته باشد نمی‌تواند رد کند. باید این چنین می‌آمد که این چنین نیامده است. چرا؟ چون طرف مقابل اصلاً به رسمیت شناخته نمی‌شود و شیء دیده می‌شود.

صحبت‌هایی که در ادامه می‌آید، بدین معنا نیست که ما در مقام داوری هستیم؛ بلکه شخصیت فقیهان محترم و عزیز است. اما می‌خواهم بگوییم که ما باید متوجه مبانی خود باشیم. در ذهن شما ایجاد نشود که فقیهان انسان‌های کج فهم و کج اندیش بودند. از این بحث‌ها باید استفاده دیگر کرد و آن اینکه باید مبانی خود را مدیریت بکنید.

منبع: کانال نواندیشی فقهی

#یادداشتها
#علی_شفیعی

ما را به دوستان معرفی و مطالب مرتبط را برای ما ارسال کنید:
کانال دین و جامعه
@religionandsociety