مرجع محتوای تخصصی مطالعات اجتماعی دین: نشستها، همایش ها، پایان نامه ها، معرفی کتاب، مقالات، پژوهشها و یادداشتهای تحلیلی. اطلاع رسانی، تبادل و دریافت مطلب: مریم محمدی اکمل @maryam_mohamadiakmal
✔ایرانیان دیندارتر شدهاند یا سکولار؟.. 👈بررسی تحولات دینداری ایرانیان طی ۴دهه
✔ایرانیان دیندارتر شده اند یا سکولار؟
👈بررسی تحولات دینداری ایرانیان طی 4دهه
گفتگو با محمدرضا طالبان پژوهشگر ارشد پیمایش های دینداری ایرانیان
دکتر محمدرضا طالبان، عضو هیأت علمی گروه جامعه شناسی انقلاب پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی و همچنین محقق برجسته در زمینه پیمایش های دینداری در ایران است. پیمایش هایی که به منظور وضعیت تحولات دینداری تجربی در ایران طی سال های 53، 74، 79، 81، 84 و 88 انجام شده است و نتایج قابل توجهی را در این خصوص داشته است. به اعتقاد دکتر طالبان در ایران بعد از انقلاب اسلامی آگاهیهای دینی مردم نسبت به گذشته بسیار بیشتر شده است. با بررسی شاخص های مشترک مربوط به اعتقادات، رفتارها و احساسات دینی طی سال های 53 تا 88 به این نتیجه دست یافته ایم که در بعد اعتقادات اصلی دین یعنی اعتقاد به خدا، پیامبر و معاد تغییر قابل توجهی در دینداری مردم ایران بوجود نیامده و تفاوت محسوس و معناداری وجود نداشته است. در بُعد عاطفی و احساس دینی، متوسط رو به بالا، و در بُعد اعمال و رفتار دینی، متوسط رو به پایین بوده است. به عنوان مثال در بعد رفتارهای مذهبی، شاخص نماز خواندن از سال 1353 تا 1388 با شیب ملایمی کاهش پیدا کرده است. البته نسبت دادن این تغییرات بصورت علّی به نوع حکومت در ایران اگرچه از حیث تحلیلی راحت است، ولی نشان دادن تجربیاش بسیار دشوار میباشد.
او با اعتقاد بر اینکه وجود انواع دینداری در درون یک دین واحد(مثلا، اسلام) انکارناپذیر است؛ اما این که این انواع چی و چه تعداد هستند، هیچ اجماع و اتفاقنظری وجود ندارد، در همین حال با بیان اینکه در ایران، اسلام سنتی و مدرن دو نوع اصلی دینداری محسوب میشود. در رابطه با نقش دولت در تحولات دینداری ایرانیان می توان گفت: بدون یک مطالعه سیستماتیک تطبیقی هر چه بگوییم یک تحلیل است. تحلیلی که برای ما محققین علوم اجتماعی نقش فرضیه را دارد، نه میتوانیم تائید و نه میتوانیم آن را رد کنیم. واقعیات تاریخی نشان میدهند که دین میتواند دو نقش متعارض را در جامعه ایفاء نماید: یکی نقش توجیهگر و حافظ وضع موجود؛ و دیگری، نقش انقلابی و ویرانگر وضع موجود. جامعهشناسان میگویند که این نقش دومی یعنی انقلابیگری با انگیزه مذهبی و تشکیل حکومت دینی کاملا مخالف با تز سکولاریسم است.
مخالفین تز سکولاریزاسیون معتقدند که دین در جهان مدرن به هیچوجه افول نکرده است و دینداری مردم در جهان از گذشته هم بیشتر شده است. مهمترین مثال آنها کشور آمریکا است که هر چه مدرنتر شده اهمیت اجتماعی و سرزندگی دین در آن کاهش پیدا نکرده است. نمونه دیگر کشورهای خاورمیانه هستند که هر چه مدرنتر شدهاند، بجای افول دین شاهد رشد بنیادگرایی دینی بودهایم یعنی حیات و سرزندگی دین زیادتر شده است لذا حیات دینی در جوامع خاورمیانه رشد هم کرده است.
#گفتگوها
#محمدرضاطالبان
#پیمایش_دینداری
«دین و جامعه» کانال مرجع محتوای تخصصی مطالعات اجتماعی دین
@religionandsociety
نقل از سایت شفقنا