چگونه می‌توان از خطر پوپولیسم جلوگیری کرد؟.. این عبارت را چند روز پیش یکی از دوستان پژوهشگر نوشت

چگونه می توان از خطر پوپولیسم جلوگیری کرد ؟

🌱مهران صولتی /"انتخابات 7 اسفند و پیروزی لیست امید ، نمادی از پیروزی" ملت" بر " مردم" بود. این عبارت را چند روز پیش یکی از دوستان پژوهشگر نوشت.به باور ایشان " مردم " کلیدواژه ای است که پیش از هر چیز از آن مقابله با استکبار و نوعی توده گرایی مستفاد می شود در حالی که "ملت" نماینده حضور طبقه متوسط و ویژگی هایی از قبیل شهرنشینی و تحصیل می باشد.در انتها هم دوست ما نوید روزهای بهتری را داده بود که در آن شاهد پیروزی افزون تر " ملت" بر " مردم" ( بخوانید حامیان خاتمی بر احمدی نژاد ) باشیم.داستان مواجهه " مردم" و " ملت" در جمهوری اسلامی تاریخی به درازای انقلاب دارد. از دولت متکی بر "ملت" بازرگان تا دولت مبتنی بر " مردم" موسوی ، از دولت متکی بر " ملت " هاشمی ، خاتمی و روحانی تا دولت مبتنی بر " مردم" احمدی نژاد ، می توان شاهد این مواجهه تاریخی بود.اکنون هم با فراگیر شدن شایعاتی مبنی بر احتمال ورود احمدی نژاد به عرصه انتخابات گروهی به طور مکرر خطر قدرت گرفتن مجدد پوپولیسم را به یادمان می آورند.اما پرسش اصلی یادداشت حاضر این است ؛ آیا نمی توان به سنتز یا تلفیقی میان " ملت" و " مردم" دست یافت که بتواند ما از خطر گاه و بیگاه پوپولیسم نجات بخشد؟سال گذشته سعید حجاریان در مصاحبه ای پرسید که چگونه می توان جوانان را با دموکراسی آشتی داد ؟ پاسخ این بود که اگر جوانان دموکراسی را به معنای انتخاب آزادانه سبک زندگی خود تعریف کنند می توان به گسترش آرمان دموکراسی خواهی در میان جوانان امید بست.حال پرسش بنیادی عبارت از این است ؛ چگونه می توان اقشار آسیب پذیر را با دموکراسی آشتی داد تا گاه و بیگاه خبر آمدن پوپولیسم لرزه بر انداممان نیندازد ؟ چگونه می توان طبقات پایین جامعه را با مطالبات مدرن طبقه متوسط آشنا کرد تا به یک باره سیر تداوم توسعه دموکراتیک در ایران دچار انقطاع نشود ؟ و اینکه چه تدابیری باید به کار بست تا پس از 16 سال حکومت ورزی دوران سازندگی و اصلاحات ، دوباره همچون سال 84 به نقطه صفر بازنگردیم ؟ به نظر می رسد راه حل در ارائه خوانشی از اصلاحات است که دموکراسی را پادزهری برای فقر ، فساد و تبعیض معرفی کند. با توجه به حساسیت جامعه ایران به مفاسد اقتصادی می توان به تبیینی دست یافت که کاهش شدید بهره وری ، اتلاف منابع و در نهایت گسترش فقر را با افزایش فساد سیستمی گره زده و چاره آن را در افزایش نظارت مردمی ، تحکیم دموکراسی و انجام اصلاحات سیاسی جستجو کند.همچنین با توجه به وجود احساس" بی قدرتی مزمن" در جامعه ایران ، باید به ارائه خوانشی پرداخت که دموکراسی را نه فقط منحصر به کنش مقطعی رای دادن در انتخابات ، بلکه به عنوان فرآیندی مستمر و در جهت گسترش مشارکت جویی و مطالبه گری از پایین ترین سطوح یعنی محلات تا بالاترین سطوح تصمیم سازی های حکومتی تعریف کند. پوپولیسم محصول "بی قدرتی" مردم و احساس نیاز به ظهور یک ناجی برای رفع عطش " مردم" به قدرت نمایی است و از همین رو باید راهی معقول برای رفع این نیاز پیدا کرد.به نظر می رسد چنین راه حلی معقول تر از رسمیت بخشیدن و پررنگ تر کردن شکاف تاریخی میان " ملت" و " مردم " و عوارض پیش بینی ناپذیر آن باشد. عوارضی که می توان آن را در تداوم شکاف بزرگ تر " سنت" و " مدرنیته " در ایران طی یک صد سال گذشته ارزیابی کرد.

Telegram.me/solati_mehran