🔹 برادران عزیز! این راهش نیست … 🔹.. ✍ مهران صولتی

🔹 برادران عزیز ! این راهش نیست ... 🔹

✍ مهران صولتی

🌱با تصویب سرفصل های جامعه شناسی در دوره کارشناسی ، بومی یا اسلامی سازی این رشته وارد مرحله عملیاتی شد . مطابق جدول مصوب در کنار حذف و کاهش برخی از واحدهای پیشین ، دروس جدیدی از جمله جامعه شناسی اقتصاد مقاومتی و جامعه شناسی استعمار به واحدهای موجود افزوده شده اند . همچنین مقرر گردیده تا به جای درس جامعه شناسی جنگ ، واحدی مشابه با عنوان جامعه شناسی دفاع مقدس در دانشگاه تدریس شود.این دومین تلاش برای بومی سازی علوم انسانی در دوران بعد از انقلاب محسوب می شود . پیش از این و در دوران انقلاب فرهنگی برخی مخالفان که این علوم را وارداتی و ملهم از غرب می دانستند کوشیدند تا قلم بطلان بر علوم انسانی بکشند که خوشبختانه با پایمردی بزرگانی همچون غلام عباس توسلی و ... موفق به چنین کاری نشده و این علوم توانستند جایگاه خود را در نظام آموزشی و آکادمیک ایران تثبیت نمایند .در دوره جدید بومی سازی که حدودا از ده سال پیش آغاز شده است تلاش می شود تا با تغییر در برخی واحدهای درسی پیشین ، یا محتوای جدیدی به آن ها داده شود و یا برای پرهیز از تاثیرات مخرب آموزه های این علوم ( به زعم معتقدان به اسلامی سازی ) به دانشجویان جسارت نقد این تعالیم بخشیده شود.اما به نظر می رسد این تلاش هم مانند تجربه پیشین نه تنها موفقیت آمیز نخواهد بود بلکه پیشینه ناگواری از پروژه بومی سازی در ذهن ایرانیان ترسیم خواهد کرد . برخی از دلایل به شرح زیر است :

1⃣ تجربه نشان داده است که قرار گرفتن قدرت سیاسی پشت تحولات اجتماعی و معرفتی منجر به نتیجه عکس می شود . عباس عبدی در پژوهشی درباره سیر تحول انتخاب نام کوچک برای فرزندان در دو مقطع قبل و بعد از انقلاب نشان می دهد که درست زمانی که در پیش از انقلاب حکومت دست به ترویج باستان گرایی و تحمیل سلیقه خود زد ، نتیجه این اقدام گرایش بیش از پیش خانواده ها به سمت برگزیدن نام های اسلامی برای فرزندان شان بود ، اقدامی مشابهی که در دوران پس از انقلاب هم به نحوی معکوس منجر به افزایش بهره گیری از نام های ایرانی در خانواده ها شد . پرواضح است که شورای تحول با بی اعتنایی به نظر نهادهایی همچون انجمن جامعه شناسی ایران و اساتید دانشگاه مسیر مشابهی را در زمینه بومی یا اسلامی سازی علوم انسانی می رود .

2⃣ اقدام شورای تحول نوعی از مهندسی فرهنگی محسوب می شود . اقدامی که می کوشد بدون توجه به منطق حاکم بر عرصه تحول علوم و صرفا با بهره گیری از قدرت ، منطق سیاست را بر عرصه معرفت تحمیل نماید .اقدامی که می تواند جامعه شناسی را از محتوای انتقادی خود تهی ساخته و آن را به دانشی بی خاصیت در برابر دست اندازی های قدرت تبدیل کند . واقعیت این است که جامعه شناسی در هشتاد سال گذشته سیری طبیعی و آرام به سوی تحول و تکامل را از سر گذرانده و به تدریج به دانشی تاثیر گذار در جامعه تبدیل شده است . هر چند که در همین مدت هم جامعه شناسی بیش از ضعف درونی خود ، از بی اعتنایی حکومت به جایگاه بایسته این دانش در روند تصمیم گیری ها رنج برده است .

3⃣ فارغ از تردید بر سر وجود ذخیره معرفتی کافی برای دروسی همچون جامعه شناسی اقتصاد مقاومتی و استعمار که تدریس مناسب آن را با تردید های جدی مواجه می کند بیم آن می رود که تزریق اجباری این دروس به برنامه دانشگاهی ، نوعی تحمیل ایدئولوژیک محسوب شده و موجب پس زدن آن از سوی اساتید و دانشجویان شود( تجربه شکست خورده تدریس معارف در دانشگاه ها توسط حوزویان موید این نظر است ) .چنین امری می تواند این دو مقوله( اقتصاد مقاومتی و استعمار) را برای سال ها به محاق برده و با زدن برچسب دولتی ، مانع شکل گرفتن بحث آزاد و آکادمیک پیرامون زوایای پنهان و آشکار آن ها شود.

🔹نکته پایانی : سیاست در ایران نه تنها با تحمیل منطق خود بر سایر عرصه ها آن ها را فشل و بی اثر کرده است بلکه جامعه را نیز با " مازاد سیاست " مواجه ساخته و موجب فرسایش جدی آن شده است . آیا می توان بر این افسار گسیختگی نقطه پایانی نهاد ؟

Telegram.me/solati_mehran