🔹 نارسایی‌های نظام پارلمانی در ایران! 🔹.. مهران صولتی

🔹 نارسایی های نظام پارلمانی در ایران! 🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱دهم آذرماه هر سال، روز مجلس نامیده شده است. برای ما ایرانیان بیش از یکصد سال است که از تاسیس نخستین پارلمان در ایران می گذرد. آرمانی که مطالبه اصلی مشروطه خواهان تلقی می شد و عاقبت با فداکاری های بسیار جامه عمل به خود پوشید. در حقیقت امروزه ما با میراثی مواجه هستیم که اگر چه نمادی از ورود تجدد به ایران معاصر تلقی شده و جلوه ای از مردم سالاری در کشور محسوب می شود ولی همچنان از پاره ای نارسایی های جدی نیز رنج می برد. برخی از این کاستی ها و نقصان ها به شرح زیر می باشند:

🖌 ساختار غیر حزبی پارلمان: شاید بتوان مهمترین مانع بر سر کارکرد مناسب و مورد انتظار نظام پارلمانی در ایران را " غیر حزبی بودن ساختار مجلس" در ایران دانست. این نارسایی البته بخشی از مشکل بزرگتری به نام فقدان حضور احزاب قدرتمند سیاسی در کشور محسوب می شود. زمانی که احزاب نامزدهای پارلمان را انتخاب و به جامعه معرفی می کنند، عقبه ای از هماهنگی حزبی میان اهداف، شعارها و برنامه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در میان نامزدهای معرفی شده وجود دارد. مردم دقیقا می دانند که برای تایید برنامه های حزب باید به کدام نامزدهای انتخابات مجلس رای دهند. نامزدها هویت مشخص دارند و قادر نیستند در بزنگاه های حساس خود را به عنوان نامزد مستقل( بخوانید مسئولیت گریز) جا زده و از نظارت مردم و احزاب سیاسی بگریزند. نمایندگانی که برای حفظ خود در دوره های بعدی موقعیت ژلاتینی داشته و با هر نسیمی به سویی می لغزند. طبیعی است که مردم نمی توانند از چنین نمایندگانی انتظار پاسخگویی داشته باشند. البته عواملی از جمله رد صلاحیت های سلیقه ای هم در شکل گیری پدیده نمایندگان قاقد هویت سیاسی مشخص موثر هستند!

🖌 گرفتار شدن پارلمان در مطالبات منطقه ای: غیر حزبی بودن ساختار مجلس در ایران مجالی را برای پررنگ شدن مطالبات منطقه ای در سپهر سیاسی ایران فراهم آورده است. در چنین ساختاری نمایندگان بیشتر برآیند " منطقه" محسوب می شوند تا " ملت!" متاسفانه تاکنون بسیاری از طرح های اصلاحی از جمله" استانی شدن انتخابات" که به دنبال ارتقاء مطالبات منطقه ای مردم و نمایندگان تا سطح ملی بودند ناکام مانده و کارکرد نظام پارلمانی را در ایران ابتر و ناکارآمد گذاشته است. به طوری که هم اکنون می توان این عامل را یکی از علل اصلی عدم توسعه یافتگی پایدار و متوازن کشور ارزیابی کرد! نمایندگان مناطق مختلف می کوشند تا برای تداوم رای آوری خود به طرح هایی رای دهند که از چشم انداز کلان توسعه کشور فاقد توجیه اقتصادی هستند! البته ناکارآمدی و اختیارات اندک مجموعه هایی مانند شوراهای شهر و روستا نیز در ایجاد این نارسایی موثرند. نهادهایی که می توانند با کارکردی درست این بار سنگین را از دوش نظام پارلمانی در ایران بردارند!

🖌 مزاحمت نهادهای موازی قانون گذار: شاید بتوان دو معضل اساسی کشور را" تورم قوانین" و وجود" نهادهای موازی قانون گذار" تلقی کرد که البته اولی را می توان ناشی از دومی دانست. در وضعیت فعلی نهادهایی مانند شورای امنیت ملی و شورای انقلاب فرهنگی وجود دارند که قادرند در کنار مجلس شورای اسلامی به امر قانون گذاری بپردازند. روشن است که بخشی از قوانین تصویب شده از سوی این سه نهاد با یکدیگر تزاحماتی دارند که موجب کند شدن فرایند توسعه کشور می شوند. پرواضح است که می توان تمهیداتی اندیشید که دغدغه های نهادهای موازی قانون گذار هم در فرآیند قانون گذاری مجلس لحاظ شده و نظام پارلمانی در کشور به سوی کارآمدی هر چه بیشتر حرکت کند. البته متاسفانه در ابعاد نظارتی هم ما شاهد حضور نهادهای موازی هستیم که به دلیل هماهنگی حداقلی با یکدیگر، صرفا موجب اتلاف منابع و ناکارآمدی مقوله نظارت می شوند!